索达吉堪布仁波切欧美访学交流首站华盛顿简报-第二站

第二站：乔治城大学（Georgetown University）
4月5日下午13：30~14：30，索达吉堪布仁波切在乔治城大学（Georgetown University）与神学系的本杰明•伯根教授（Prof. Benjamin Bogin）围绕佛教的理念在生活中的运用及用科学的语言来诠释佛教的课题进行了多角度的访谈和对话。

堪布仁波切接受乔治城大学比较宗教与佛学教授本杰明-波根教授专访

15：30~16：30，堪布仁波切应邀走进了课堂，给乔治城大学的学子们上了一堂主题为：展望藏传佛教21世纪在全球的传播（Tibetan Buddhism in 21st Century China and Beyond）的专题课。

堪布仁波切在乔治城大学给学生们讲授“展望藏传佛教在21世纪中国及全球的传播”的课程

在课堂上堪布仁波切提到：鉴于藏传佛教具有保存的完整性、传承的清净性、僧才培养的系统性、与生活结合的紧密性等这些优良特质，在现代生活中的人们 会越来越发现其的巨大价值。从而受众群体会不断地扩大，也许在不久的将来，藏传佛教渐渐会成为东西方国家乐于接 受的一种生活方式。

堪布仁波切在乔治城大学给学生们讲授“展望藏传佛教在21世纪中国及全球的传播”的课程

17：00~18：30，慈悲的堪布仁波切又不辞辛劳地为乔治城大学佛学社的多名学子传授了坐禅的正确方法，亲自示范并讲解了包括从坐姿、呼吸、观 想等每个步骤的修习要领，之后还为他们念诵了释迦牟尼佛心咒、观音心咒、莲师心咒等佛号及心咒的传承。令每位在场的美国学子们受益匪浅。

堪布仁波切在美国乔治城大学给学生传授禅修的基本要诀

这次索达吉堪布仁波切到美国进行文化交流访学，开辟了当代藏传佛学大师与欧美著名学者共同探讨佛教与科学、佛教与内环保、佛教与生命伦理等课题深度交流的先河。在佛教界和社会科学界、人文科学界都具有深远的历史意义和价值！

http://www.buddhistweb.org/index.php/gonggao/5557-%E7%B4%A2%E8%BE%BE%E5%90%89%E5%A0%AA%E5%B8%83%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87%E6%AC%A7%E7%BE%8E%E8%AE%BF%E5%AD%A6%E4%BA%A4%E6%B5%81%E9%A6%96%E7%AB%99%E5%8D%8E%E7%9B%9B%E9%A1%BF

《阳光时务周刊》44期<般若星空下：藏文学专题>

资料来源：唯色

你或许见过高原、雪山、湖泊、八廓街的笑脸，你或许在新闻中见过愤激的面庞和自焚的火焰，然而无论旅行还是政治，都不如文学与艺术，更能引领你进入一地一族之气质、本心。比起事件与象征名词，记录与塑造着这个民族心绪和精神的文学，较少为人关注。于是我们邀请藏人作家唯色主持这一期藏文学专题，包括评论、诗、电影散记、小说各体裁。没有标准化的美景和笑颜，却可以看到当下全球化背景与特殊政治格局中的挣扎、伤恸、流亡、严酷、突兀……文字中的细节与心跳，或许可以引领我们的视角和思考，去到这个民族今日之灵魂的更深处。——《阳光时务周刊》

《阳光时务周刊》44期〈般若星空下：藏文学专题〉

 “感谢您为我们主持的西藏文学专题，实在是太精彩了……”“我读书的时候就喜欢看藏人的汉语诗歌，感觉他们对汉语有特别的敏感，可以在汉人写作者因为过 于熟悉而忽视的地方停顿下来审视。这次看了你编选的作品，更加感到惊喜。我当时在评刊会上对编辑部说，藏人对汉语文学的贡献太大了，尤其在汉人写作几近荒 废的时代。” 

——《阳光时务周刊》主编长平给唯色的邮件。 

「今天出刊的阳光，文化版专题是筹备了不少时间的『藏文学专题』。 

比起新闻、政治、事件名词，一地一族的气质、本心、精神、传统……更是在文学里得到记录和塑造。这里没有标准化的美景和笑颜，却可以看到当下全球化背景与 特殊政治格局中的挣扎、伤恸、流亡、严酷、突兀……我们希望这些文字中的细节与心跳，可以引领我们的视角和思考，去到这个民族今日之灵魂的更深处。 

专题的特约主持人是藏人作家唯色。作者有藏、英、中文创作，体裁包括诗、小说、电影笔记、评论…… 

最令我动容的，是命运的相通。 

唯色在开篇文章里说，1959年后，『流亡』与『流亡者』成为这个民族的显著身份——『不论如此多的藏人是用母语写作，还是用中文、英文或任何一种文字写 作，不论如此众多的藏人是寄居在达兰萨拉，还是寄居在纽约、伦敦或北京，还是依然留在自己的老家——都是流亡者，身体的或精神的流亡者！历时半个世纪的流 亡，不但在地里上造成人为的阻隔，致使以漫长的边境线为界，西藏民族被划分为境内藏人和境外藏人两大群体……虽然出现了能够双语或者更多语言的写作者』 

而这流亡者的命运，又岂限于藏族？而今，即使居住在中国境内、但内心对这一文化/政体/国度保持『流亡者』心态的人，不已比比皆是吗？——我们都是流亡者。」 

——《阳光时务周刊》文化版编辑曹疏影

〈般若星空下：藏文学专题〉目录

综述：
身份、声音及其他（作者唯色）

诗歌：
般若之歌（作者拏怖）
返回（作者桑丹）
受伤的人（作者居•格桑，原诗藏文，中文译者龙仁青）
虚梦中（作者加布青•德卓，原诗藏文，中文译者华赞）
她在波士顿（作者Bhuchung D. Sonam布琼·D·索朗，原诗英文，中文译者Pazu）

影评：
《老狗》和《太阳总在左边》（作者Tsering Shakya茨仁夏加，原文英文，中文译者黄潇潇）

小说：
透明的陷阱（作者觉乃•云才让）

——“1959年改变了藏人的身分。之后，从未有过的，在藏人的文学史上，出现了以多种文字表述的声音：除了以母语写作的声音，也有以中文和英文等文字写作的声音，说起来多么地丰富多彩，却是百味杂陈。”

——“两部电影里，雄伟的雪山或连绵的高山草原产生的浪漫画面，被冷酷无情的风景所取代，人们在其中挣扎生存，乡镇在其中显得突兀而不协调。这样的风景，就为西藏高原上正在发生的改变之现状提供了背景。”

——“已经午夜时分了，帐篷里一片死寂，火塘里最后一点火，若隐若现，即将熄灭了，一股塑料袋子烧焦的味道，从她们家帐篷里，开始蔓延整个草原……”

唯色：身份、声音及其他

拏怖：般若之歌

桑丹：返回
居•格桑：受伤的人（原诗藏文，中译者龙仁青）

加布青•德卓：虚梦中（原诗藏文，中文译者华赞）
Bhuchung D. Sonam（布琼·D·索朗）：她在波士顿（原诗英文，中文译者Pazu）

Tsering Shakya（茨仁夏加）：《老狗》和《太阳总在左边》（原文英文，中文译者黄潇潇）

觉乃•云才让：透明的陷阱

发帖者 Woeser

達賴喇嘛尊者訪問義大利，接受南蒂羅爾少數民族獎［圖］2013/04/11

4月9日達賴喇嘛尊者一行抵達義大利北部南蒂羅爾自治省首府博爾扎諾（Bolzano），自治省省長路易斯Durnwalder閣下親自來機場歡迎達賴喇嘛尊者第三次蒞臨博爾扎諾市。

星期三上午，達賴喇嘛尊者在克勞斯首席內閣的陪同下，前往自治省省府辦公室與省長路易斯Durnwalder會談約半小時。

達賴喇嘛尊者與南蒂羅爾自治省省長路易斯親切會晤 （Photo/Tsegyam）

隨後，在長笛和豎琴演奏的莫扎特奏鳴曲中正式進入頒獎儀式，儀式首先介紹了“南蒂羅爾少數民族獎”的背景。隨後迎請達賴喇嘛尊者登台，省長 Durnwalder發言時表示：“雖然我們的歷史與文化不相同。但我們分享的是，我們所代表的少數族裔人口面臨的類似問題。在世界上164個國家的少數 民族居住區，因當權者為自己的利益，對少數民族進行統治和鎮壓。但我堅信，最終的勝利者是非暴力者一方，因為和平可以促使雙方友好和諧。如今，你老人家已 經成為國際非暴力和支持少數民族的使者，我們很高興尊者能夠再次參訪這裡。”

省長Durnwalder還宣稱，南蒂羅爾可以作為少數民族可否獨立生活，能夠確保少數族裔人口生存的例子。頒發該少數民族獎是為了在世人面前揭 示，少數民族所面臨的問題。他表示，我們還為揭露當前藏人所面臨的艱難，特此決定向達賴喇嘛尊者頒獻這一獎項。通過該獎項向世界轉達南蒂羅爾決不會漠視少 數民族的權利。

達賴喇嘛尊者接受南蒂羅爾自治省頒發的“少數民族獎” （Photo/Alessandro）

達賴喇嘛尊者領取獎項時表示，今天，我非常榮幸地接受這一獎項。其實，我認為，該獎的真正得主是為爭取自由而艱受苦難的境內藏人同胞。

尊者還表示，南蒂羅爾獲得了真正的自治，因此，你們是真正的自治開創者。我也很欣慰，以這樣一個典型的自治地區給我頒發“南蒂羅爾少數民族獎”。其實，我 們藏人也追尋在中華人民共和國內，爭取一個真正的自治。我們有自己的語言，自己的歷史背景，以及悠久的燦爛文化。因此，我們有充分的理由爭取實現有意義的 自治。要強調的是，我們爭取自治的範圍，不僅僅是所謂的西藏自治區，而是所有藏人居住的西藏三區，即現劃分在中國的四省（青海、四川、甘肅、雲南） 內的藏人。尊者還闡述了自己從政治退休的簡短過程。

達賴喇嘛尊者在“少數民族獎”頒獎典禮上致詞（Photo/Tsegyam）

尊者指出，儘管南蒂羅爾之前的經濟狀況頗為糟糕，但是，因過去30年，南蒂羅爾享有真正的自主權，如今人民的生活質量有了改善，這是非常令人鼓舞的。

如同，我時常對大家所說，自己是世界70億人當中的一員，我們都希望獲得幸福，渴望遠離痛苦。尊者強調，要銘記宗教主張的寬容和寬恕，向世界提倡內心的價值是我一生的使命。

我的一生承諾“三個使命”，其中，第三個使命是爭取恢復西藏自由。但在我退出政治以後，現在已經把維護西藏宗教、文化，保護西藏生態環境放在第三位。尊者承認，儘管世界各宗教間有著不同意見和看法，但他們都有一個共同的目標，就是在人們心中培養愛心和同情心等。

結束頒獎儀式後尊者同南蒂羅爾自治省的官員一同舉行了記者會。

西藏的礦難

作者:香港商業電台-潘小濤

上週五，中國最大黃金企業中國黃金集團轄下的華泰龍公司，其西藏拉薩墨竹工卡縣紮西崗鄉的礦山發生山體滑坡及泥石流，83名工人被埋。除兩名藏人外，其餘皆是漢族。官方指出，由於當地海拔四千六百米，天氣惡劣，搜救困難，估計被埋礦工凶多吉少。這是西藏歷來最嚴重的礦難。 過去，絕少聽聞西藏發生礦難的新聞。這並非因為尊重西藏，安全措施做得非常好，而是漢人及北京當局絕少到西藏開山採礦。一方面，普通漢族工人根本無法適應西藏的高原氣候和高山環境，另方面，道路的交通運輸能力有限，即使挖到礦石等，也無法運出西藏高原。 但是，隨着中國國力增加，入藏的公路條件大大改善，而且更有青藏鐵路，可以運送大型的機器，甚至可以運走礦石。於是，開礦採石的情況愈來愈多，發生礦難的機會自然大增，更何況西藏的自然條件根本不適合開礦。 有網民透露，今次出事的墨竹工卡縣，位於拉薩市郊，鄰近川藏公路，而整個墨竹工卡縣都已幾乎被中國黃金集團公司包下，就連縣政府也要搬到別處，當地藏人都在說，索性把墨竹工卡縣改名華泰龍縣、甲瑪鄉改名華泰龍鄉算了。事實上，並非只是一個縣、一個鄉如此！ 西藏被稱為南極北極後的地球第三極，不僅是極高極寒之地，更是中國黃河、長江等中國母親河的發源地，因得到藏人世世代代的保護，甘於在這種環境下過着簡單 的生活，而沒有因為要改善生活，要追求財富而不擇手段。因此，青藏高原得以保護下來，若非近年全球暖化，加上經濟大潮之下，無數內地的人湧到西藏，收購藏 羚羊皮、蟲草等，致環境急劇惡化，如今，再受到礦場的破壞，這個地球第三極，中國人母親河的源頭，勢將遭到毀滅性的破壞！ 其實，從中國公司在內地到處開山採礦，弄到滿目蒼痍，並且遠赴非洲去找油尋礦，就知他們不會放過西藏了。西藏必定不保，問題只是，這個人類最後一片淨土，將是如何毀在一切向錢看、一切只為發展的中國人手上而已！( 本聲音專欄只反映主持人及個別參與人士的個人意見。)

如果這是西藏人的樂土

作者:林輝

如果印度是西藏人的最後樂土，尼泊爾就幾乎是他們通往樂土的必經之路。十四世達賴喇嘛在1959年逃離拉薩，翻過雪山到達現時的印度達蘭薩拉（Dharamsala），並成立了流亡政府；隨後有數以萬計的藏人跟隨他的步伐，到達印度投奔達賴喇嘛。

過去數十年，仍不斷有西藏人想方設法離開中國到達蘭薩拉去，有的是只為了見達賴喇嘛一面、聽他的道理和教誨；也有是為了離開中國，希望可以往一個更尊重西藏人的地方去。而在這個逃離的過程中，尼泊爾是十分重要的一站；位處於中國和印度中間的尼泊爾，這些年裡就像是藏人投向另一世界的中轉站。

Y 是一位我在尼泊爾認識的西藏人，老家是四川藏區的阿霸，也就是這一兩年最多自焚事件發生的地方之一。2004年他19 歲，隨幾位親人一起用了27天時間，翻過喜瑪拉雅山脈到達尼泊爾－－這過程光是聽就覺得不容易了，難以想像到底怎樣可以做到，可是過去幾十年卻有千千萬萬個藏人用了這個方法離開西藏。Y雖然沒有護照，但由於西藏流亡政府在尼泊爾有辦事處，逃亡到尼泊爾的藏人可以從他們處得到幫助，被安排到達蘭薩拉去居住。19歲的Y於是再從尼泊爾來到了達蘭薩拉，在那兒上了一年的課，主要學習英語，使他可以在印度生活；而 Y也在達蘭薩拉見過達賴喇嘛好幾次、聽過他的講課。

在達蘭薩拉居住一段時間後，Y拿到了等同護照的文件，可以自由出入印度。後來，他決定嘗試從商，幾年間先後在印度、尼泊爾和不丹開展旅行社事業，甚是順利；而尼泊爾的旅遊資源發達，商機處處，是他其中一個發展生意的重點。年紀還不足三十歲的他，回想八年前那二十七天翻越雪山的路程，卻是改變了他一生的轉捩點。

2007年我第一次從西藏經陸路到尼泊爾，來到加德滿都的遊客區 Thamel，最大感覺是那種截然不同的自由氣息：在尼國第二次人民運動（尼泊爾文為Jana Andolan ）起義推翻皇室之後，書店中隨處可見評論政局的書，批評對像無論是政府、皇室或是毛派遊擊隊皆可，一改過去獨裁時代人民噤聲的情況。而對我來說，搶入眼簾的卻是在內地絕不能公開展示的達賴喇嘛肖像，在尼泊爾卻隨處可見，而各種版本、不同語言的西藏歷史和政治書籍，也能在這兒找到。

五年之後，重回 Thamel，過去在街上隨處可見的達賴喇嘛肖像，已然消失，變成幾乎都只能在室內偶爾見到。對於一般遊客，這個轉變大概並不明顯，但對於居於尼泊爾的西藏人來說，這轉變卻是一個時代來臨的徵兆。

這個時代，由兩件事組成：一是2008年3月14日，西藏的發生的「三一四」騷動；另一是一個月後，在尼泊爾的立憲議會選舉中，前身是遊擊隊的毛派取得最多議席，成為大贏家。幾乎是同時發生的兩件事，卻在往後微妙地影響著身處尼泊爾的藏人的生活。

T是另一位生活在尼泊爾的西藏人，見證著這幾年的變化。他記得2008年三一四事件之後，在加德滿都有連續多次的藏人示威，聲援西藏被拘捕的藏人，卻被政府接連打壓。這幾年，內地政府對藏人嚴加規管，也運用其外交影響力，令尼泊爾政府對在尼藏人加強管制，不讓他們發聲影響西藏的藏人同胞。而本來就傾向中國的毛派，執掌權力之後也樂於向經濟實力越益強大的中國政府賣這個乖，屢屢將示威的藏人拉入監牢、阻止藏人「明目張膽」的支持達賴喇嘛－－T說，這也是其肖像絶跡於遊客區 Thamel 店舖櫥窗的原因。

有一段時間，尼泊爾政府更將從西藏來到的藏人，遣送回到中國大陸去，去年更因而受到聯合國的譴責。如今在尼泊爾的西藏人，不能公開集會聲援在中國的同胞，連在慶祝宗教和民族節日時，都會有大量的軍警在旁監視，以保證活動不涉政治表態，頗有內地風格。

雖然身在尼泊爾，Y和T也仍然關心族人的事，尤其是已接連有近百族人自焚，他們既心急卻又無力影響，甚至無法透過集會去向公眾表達；他們能做的只有為族人、為西藏念經祈禱，在宗教中尋求力量和希望。

原文刊於：《陽光時務週刊》

“反自焚专项斗争”宣传画十六幅

唯色

全藏地开展“严厉打击自焚违法犯罪行为”的“反自焚运动”，应该是从2012年11月底或12月初正式开始的。在网上查到的多篇消息与报道，披露了“五省 藏区”（西藏自治区，及四川省、云南省、甘肃省、青海省的藏区）都在贯彻执行《反自焚专项斗争行动实施方案》。其中一则于去年底发表的消息更为详细，指出 这是与北京有关：

近日，中央为坚决遏制自焚事件多发频发势头，粉碎达赖集团搞乱藏区的图谋，专门召开“兰州会议”，从国家安全的战略高度全面分析研判了当前藏区维稳斗争形 势，对下一步西藏和四川、云南、甘肃、青海五省藏区反分裂反渗透斗争进行了具体部署和安排。根据中央和省州的要求和当前藏区维稳工作形势需要，按照反自 焚、防波及、促和谐的要求，市藏区领导小组和维稳工作领导小组制定了《格尔木市反自焚专项斗争行动实施方案》，按照实施方案的要求，为切实做好隐患排查和 维护稳定工作，结合安监局工作实际，制定安监局反自焚专项斗争工作实施方案。

3月18日，我在推特上转发了从这个消息中摘录的文字：“关于印发反自焚专项斗争实施方案的通知：近日，中央为坚决遏制自焚事件多发频发势头，粉碎达赖集 团搞乱藏区的图谋，专门召开‘兰州会议’，从国家安全的战略高度全面分析研判了当前藏区维稳斗争形势，对下一步西藏和四川、云南、甘肃、青海五省藏 区……”网址是：http://ajj.gem.gov.cn/News/Show.asp?id=88736

但现在发现这个消息已经神秘地从网上消失了，难道是因为“中央……专门召开‘兰州会议’……对下一步西藏和四川、云南、甘肃、青海五省藏区反分裂反渗透斗争进行了具体部署和安排……制定了《……反自焚专项斗争行动实施方案》”不宜公开？好在，推呀网站缓存了这个消息。

从其他消息中则可以看到，在党中央的领导下，“五省藏区“掀起轰轰烈烈的”反自焚专项斗争“运动，主要贯彻”三反三强“，即：“反分裂、反渗透、反自焚”；“强堡垒、强阵地、强能力”。

如<黄南州开展反自焚专项斗争行动>（2012 年12月21日）：“黄南州委日前召开开展反自焚专项斗争(视频)动员会议，决定从现在起至2013年4月15日，在全州范围内开展一场反自焚专项斗争， 全力维护黄南地区的社会大局和谐稳定。至此黄南州反自焚专项斗争正式拉开帷幕”“中央明确指出，自焚与反自焚的斗争已经成为我们同达赖集团进行分裂与反分 裂斗争的重要表现形式，已经成为一场尖锐复杂的政治斗争”；

如<碌曲全力打响反自焚专项斗争攻坚战>（2013 年1月29日）：“连续滚动播放《煽动自焚者必将受到法律的严惩》和州公安局检举、揭发自焚的通告以及州政府关于“珍爱生命、反对自焚”维护稳定反对分 裂,依法严厉打击违法行为的通告……加大对县城中心地段、广场、公共场所、重点复杂地区及人员聚集区域的巡逻防控力度和治安卡点盘查力度,加强巡查,堵塞 漏洞,形成震慑,加大对各旅店、宾馆、加油站等重点场所、部位的清查力度……印发2700余份《告全州各族人民书》和《自焚行为背离和谐社会建设》、《自 焚行为背离稳定发展道路》、《莫沦为藏独分裂势力的陪葬品》、《境内外分裂势力煽动自焚是穷途末路的表现》、《携手共建美好甘南》、《同心同德,构建安宁 祥和的幸福生活》等藏汉两文宣传单……各维稳站点工作人员严格按照维稳领导小组及指挥部的规定要求,24小时值班值守,24小时无缝隙巡逻,24小时通讯 畅通…层层签订维稳责任书和农牧民党员承诺书,做到包村、包户、包寺、包僧全覆盖。”

果洛州的反自焚专项斗争是<以七项措施确保反自焚专项斗争取得实效>，包括：一是加强正面攻势。二要加强社会面管控。三要依法打击破坏活动。四要排查化解矛盾纠纷。五要加强情报信息。六要夯实基层基础。七要净化文化市场。

而这个《反自焚专项斗争行动实施方案》的具体细则里，以下十六幅配有藏汉文说明的宣传画也是其内容之一，事实上已经张贴在藏地各处。有意思的是，明明是针 对几年来藏人连续自焚而特别绘制的这些宣传画，且只在藏地张贴并未在汉地张贴，却有意把画中人画得没有丝毫藏人特征，这是为了表明在五十六个民族组成的中 华大家庭里，各民族平等或各民族已无民族特征了吗？这可真是煞费苦心。

发贴者 Woeser

བོད་དོན་གྱི་འགག་རྩའི་ཐ་སྙད་དང་ཆེད་དུ་སྤྱད་པའི་ཚིག་བརྗོད།唐丹鸿：西藏问题的关键词及有心的用语

西藏时报

http://www.tibettimes.net/news.php?id=7538

འདོན་སྤེལ། ༢༠༡༣/༠༤/༠༥

ཐང་ཏང་ཧུང་གིས་བརྩམས། ནགས་ཤོད་སད་མིས་བསྒྱུར།

(Tibet question)རྒྱ་འགྱུར་ལ “བོད་ཀྱི་གནད་དོན “ རེད།   འདི་ནི་ཐོན་གྲངས་ཧ་ཅང་མང་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་རེད།  ཐོག་མའི་བདག་དབང་གནད་དོན་ནས་བོད་ཀྱི་འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌།   ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང༌། མི་རིགས་གཉའ་གནོན། གཏེར་དངོས་བཙན་འཕྲོག  འཁོར་ཡུག་རྩ་གཏོར་སོགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཚུད་པའི་བར་རྒྱ་སྐྱེད་སོང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གླེང་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། མ་གཞི་ད་ཆ་རྙོག་འཛིང་ཅན་དང་སྣེ་མང་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་སོང་མོད།  དོན་གྱི་མདོ་རྩར་གཏུགས་ན།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་བོད་( ཐུ་བྷོད་དེ།  བོད་ཀྱི་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ )  དང་རྒྱ་ནག་བར་གྱི་གནད་དོན་རེད།  ཆུ་མགོ་དེད་ན།  ཡོད་ཚད་བདག་དབང་གནད་དོན་ནས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་རེད།   འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྱི་གནད་འགག་ཐུག་ས་དེ་རེད། གནད་འགག་ཐུག་ས་འདི་ལ་རྩ་བའི་ལྟ་སྟངས་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ནི་བོད་མི་དང་རྒྱ་མིའི་ངོས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་གཉིས་རེད། 

དང་པོ།  བོད་དོན་གནད་འགག་ཐུག་ས།

༡༩༦༠ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་གྲོས་འདྲིའི་ལས་ཁུངས “ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་པའི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས “ ནས << བོད（Tibet）དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ >> ཀྱི་སྙན་ཐོའི་ནང༌།  བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གོ་བབ་གཤམ་གསལ་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྟེ། “ བོད་འདི་ཉིད་  ༡༩༥༡ ལོའི << ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྲོས་ཆོད >> དམ་ཡང་ན << དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >>འཇོག་པའི་སྐབས་སུ།  བརྒྱ་བཤད་སྟོང་བཤད་ཀྱང་དོན་ངོ་མའི་སྒང་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད།  ༡༩༥༩ ལོར་བོད་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆིངས་ཡིག་རྩིས་མེད་ལ་བཏང་བ་དེས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཁྲིམས་དང་ཁུངས་གཏུགས་ཡོད་པའི་བདེན་དཔང་བྱས་པ་རེད།  ......བོད་འདི་ ༡༩༣༡ ནས  ༡༩༥༠ བར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མངོན་པ་འདིར།  སྤྱིའི་ཆ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་ཡོད་པ་ཞིག་རེད”【1】

དང་པོ།   བོད་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད།  ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་དྲག་སྤྲས་པས་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་སྤེལ་ཏེ་དབང་སྒྱུར་བྱས་པ་དང༌།  རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་དབང་སྒྱུར་དེས་བོད་མིར་དམར་གསོད་དང༌།  མི་རིགས་གཉའ་གནོན།   རིག་གནས་རྩ་གཏོར་སོགས་བྱས།  དེའི་ཕྱིར།  བོད་རྒྱལ་ཁབ་སླར་གསོའི་ཆེད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་རྦད་དེ་ལུགས་མཐུན་རེད།  ལྟ་བ་འདི་འཁྱེར་མཁན་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད།  རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུག་ལྟ་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད།  སྐབས་འདིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུག་ལྟ་བ་ཟེར་དུས་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ལྟ་ཕྱོགས་འཛིན་སྟངས་ལ་གོ་མི་དགོས།  འདི་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཚོའི་དཔྱད་འབྲས་ལས་གྲུབ་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ལྟ་བ་དེར་གཞི་བཅོལ་པ་ཡིན།     གཉིས་པ།   རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་མི་ཕལ་མོ་ཆེའི་ལྟ་ཕྱོགས་འདི་འདྲ་ཡིན་པ་སྟེ།  བོད་རིགས་ཀྱིས་རང་བཙན་སྤེལ་བ་དང༌། ཁ་བྲལ་བརྩད་པས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་བཟོས་པ་རེད་ཟེར།  ལྟ་ཕྱོགས་འདིས་གཅིག་ནི་བོད་འདི་ཉིད་དེ་སྔོན་རང་དབང་རང་བཙན་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པ་གཏན་ནས་ཁས་ལེན་གྱི་མེད།   གཉིས་སུ།  གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཡིན་པའི་”——“བོད་རིགས་འདིས་ནི།  རྒྱ་ནག་གཅིག་གྱུར་ལས་ཁ་བྲལ་རང་བཙན་བྱེད་འདོད་པ་རེད།  འདི་ནི་གཏན་ནས་ཁས་ལེན་མི་རུང་བ་རེད་ཟེར།  གོང་གི་འགལ་ཟླར་སོང་བའི་རྩ་བའི་ལྟ་ཕྱོགས་འདི་གཉིས་ལ་ང་ཚོས་ངེས་པར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ནི།  རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་བོད་བདག་བཟུང་བྱས་པ་རེད་དམ་ཟེར་བ་འདི་ནི།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་ཁུངས་དང་གཞི་རྩ་རེད། 

དོན་ངོ་མས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་རྩ་དོན་ལྟར་ན།  འཛམ་གླིང་སྒང་གི་མི་རིགས་ཆེ་ཆུང་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང༌།   རང་ཉིད་སྲིད་གཞུང་གང་དང༌།  དེ་བཞིན་སྲིད་འཛིན་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་འཛུགས།  ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དང་མི་རིགས་ལས་དབང་བཅས་པར་རང་འདེམས་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་ཡོད་པ་ལས།  རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་དབང་གཞན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་མི་ཆོག  ཡང་གཅིག་བཤད་ན།   ཅི་སྟེ་བོད་འདི་ཉིད་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་དང༌།  བོད་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དབུས་སྲིད་གཞུང་གི་མངའ་འོག་ལ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང༌།  བོད་མི་རིགས་ལ་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་དང༌།  བོད་རང་བཙན་བྱེད་དགོས་དང་མི་དགོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆའང་ཡོད་པ་རེད།  རྩ་དོན་འདི་གཅིག་པུའི་སྒང་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན།  བོད་འདི་རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་དང་བདག་བཟུང་བྱས་མིན་དེ་ཙམ་གྱིས་གནད་འགག་ཆེན་པོ་མིན་ནའང་ཆོག  

དེ་ལྟ་ནའང༌།  འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་བདག་དབང་གལ་ཆེ་བ་དང༌།   མངའ་ཁོངས་ངེས་པར་ཆ་ཚང་དགོས་པར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་མི་འབོར་ཆེས་མང་ཤོས་ལ་གདོང་གཏད་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་རེད། དེའང་བཤད་ན།  གལ་ཏེ་ང་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་བདག་དབང་གལ་ཆེ་བ་དང་ས་ཁོངས་ངེས་པར་ཆ་ཚང་དགོས་པར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་པའི་ཤོག་ཁག་དེའི་ཤེས་རབ་ལ་ཡིད་ཆེས་ལྡན་ཚེ།  སྐད་ཆ་འདི་ནི་གསལ་འདེབས་ཙམ་དུ་འགྱུར་རྒྱུ་དང༌།  ཁོང་ཚོས་མ་འོངས་པར་སེམས་པས་སེམས་པར་བསྡུར་རྒྱུའི་དྲན་སྐུལ་བྱས་ནས།  བོད་འདི “ བཅིངས་འགྲོལ “ སྔོན་དུ་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཚེ།  བོད་མིའི་ངོས་ནས་བཤད་ན།  བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང་ས་ཁོངས་ཁ་ཚང་སོར་ཆུད་རྒྱུ་སོགས་གལ་ཆེ་དོན་ཆེའི་རང་བཞིན་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱ་དགོས་པ་རེད། 

རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་བོད་བཟུང་བ་རེད་དམ།  འདི་ནི་དྲི་གཞི་ཞིག་རེད།  གལ་ཏེ་དྲི་བ་འདི་བོད་མི་ཞིག་ལ་དྲིས་ཚེ།  ཕྱི་ལོ  ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་དམག་དཔུང་གིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས།  རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ངོས་ནས་ཡིན་ན་འདྲ།  དོན་དངོས་གནས་སྟངས་གང་གི་ཆ་ནས་བཤད་ཀྱང༌། སྐབས་དེའི་བོད་ནི་རྦད་དེ་རང་བཙན་དང༌།  རང་དབང་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པར་སྨོས་མེད་རེད་ཅེས་ལན་འདེབས་ངེས་རེད།  【2】གལ་ཏེ་དྲི་བ་འདི་རྒྱ་མི་ཞིག་དྲིས་ཚེ་ལན་ཅི་འདྲ་ཞིག་འདེབས་སྲིད་དམ། 

གཉིས།    འགག་རྩའི་ཚིག་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རེད། 

དྲ་ལམ་ནས “ བོད་ཀྱི་གནད་དོན “ བཙལ་འཚོལ་བྱེད་དུས།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་ཁུངས་དང་ངོ་བོའི་ཐད་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གི་ཚབ་མཚོན་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྐད་ཆ་གཙོ་བོ་ནི།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང་ས་ཁོངས་གཅིག་གྱུར་གནད་དོན་དང༌།  ཚད་མཐོའི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྩ་དོན་ལ་ཐུག་ཡོད་ཟེར།  བོད་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་དང༌།  བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གཏན་ནས་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད།  བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཁ་བྲལ་དུ་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་དང༌།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གནད་དོན་རེད་ཟེར་བ་སོགས་རེད།

དབུས་སྲིད་གཞུང་དང༌།  ས་གནས་སྲིད་གཞུང༌།  རྒྱ་ནག་གི་བདག་དབང༌།  རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས།  རྒྱ་ནག་གི་ནང་སྲིད་སོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི།   རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ནན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།  ཚིག་བརྗོད་འདི་དག་བསམ་གཞིགས་ཞིབ་ཚགས་ངང་ནན་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་འདིས།   ཏག་ཏག་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་རེ་རེའི་སྟེང་ན་གནད་དོན་ཡོད་པ་བསྟན་པ་རེད།  གང་ཞེ་ན།  རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་ནང་འདི་འདྲའི་མི་རྒྱུ་ཕོན་ཆེན་བཏང་སྟེ། ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་ཧུའུ་པེ་དང་ཧྲང་ཤིས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་བརྗོད་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད།  ཉེ་བའི་ནང༌།  རྒྱ་ནག་བོད་རིག་པ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་མཐུན་ཚོགས་འགན་འཛིན་གཞོན་པ།  དེ་སྔོན་རྒྱ་ནག་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཏང་ཤོག་འགན་འཛིན།  ཞིབ་འཇུག་པ་ཀྲུའུ་ཞའོ་མེང་གིས《 དར་དམར་རྩོམ་སྟེགས  》ཐོག་བོད་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་བའི་ནང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་སྐོར་ཡོངས་སུ་བདག་དབང་ཡོད་པ་བསྒྲགས་པའི་ནང་གཏམ་ལ་ངོ་གནོང་སྐྱེས་པ་མ་ཟད།  གཞུང་ལུགས་རང་གི་སྒང་ནས་ཚབས་ཆེའི་བར་སྟོང་མཆིས་པ་དག་ལ་སེམས་ཁྲལ་ལངས་ཏེ།  བོད་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཅེས་པའི་སྐད་ཆ་འདིར་འཐུས་ཚང་བཟོ་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད་ཟེར།  【3】

རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་སྒེར་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཐེངས་མང་གྲོས་མོལ་བྱས་པའི་ནང༌།   ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རེ་བ་བཏོན་ནས་བོད་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཅེས་ཁས་ལེན་བྱ་དགོས་པར་བརྗོད་པ་འདིས་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གི་བསྐྱར་བརྗོད་ནན་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་འདིའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་མངོན་ཡོད།  རེ་བ་འདིའི་ལན་དུ་རང་བཙན་སྐྱུར་འཇོག་བྱེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱུང་མེད་ཁར།  དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་རྩོད་བཞིན་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ལ་གོ་སྐབས་སྦྱིན་པ་རེད།  གལ་ཏེ་ཁོ་པ་ཚོའི་རེ་བ་འདི་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ན།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱབ་འགལ་སོང་བ་རེད་ལ།  གོང་ས་མཆོག་གི་བླ་མེད་གཤིས་བཟང་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད།  【4】

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ དང་  ༡༩༦༠ ། ༡༩༦༡ ། ༡༩༦༥ བཅས་སུ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གླེང་སྐབས། རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཁྲིམས་འགལ་ངང་ཡོངས་སུ་རང་བཙན་ཡིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་རེད།  དེ་རིང་ཁ་སང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གི་ཚོང་ཟོག་འབྲེལ་བར་མགོ་བཏགས་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ནས་རིམ་བཞིན་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།   བྱེད་ཐབས་འདིའི་ངོ་གདོང་ལས “ཁས་ལེན”ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ན།   ཅི་འདྲའི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།  གང་ཞེ་ན།  རྒྱ་ནག་ལ་གཞན་སུས་ཀྱང་ཧྲང་ཏུང་དང་ཧུའུ་ནན་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་གཏན་ནས་ཁས་ལེན་བྱ་དགོས་ཀྱི་མེད།   གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཉོ་ཚོང་ཁྲོད་དུ་སུ་ཞིག་ལ་ཁས་ལེན་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིའི་འོག་ནས་ཁེ་བཟང་རག་གི་ཡོད་མེད་བརྟག་ཚེ།  དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ལ་ཚིག་འདི་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དཀའ་ཚེགས་མེད་པར་མཐོང་ཐུབ།  རྒྱུ་མཚན་ནི་ཐ་སྙད་འདིས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཞེས་པར་རོགས་ཕན་ཡོད་པའི་ཕྱིར།  ཡང་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་ཁས་ལེན་མེད་པ་ནས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཚོན་ན།  ཁོང་ཚོའི་འདས་པའི་ཐག་གཅོད་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་པ་མཚོན་མི་ཐུབ།   འདིས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ནི་ཁས་ལེན་བྱས་རྗེས་ཚོང་ཟོག་ཉོ་ཚོང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན།  སྤྱིར་བཏང་ནས་གཞན་ཞིག་བསླུ་འཚོང་བྱ་རྒྱུར་དེ་འདྲའི་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཅི་ཡང་མ་རེད།  སུ་ཞིག་ལ་གྱོང་གུན་ཕོག་དགོས་པ་དེ་ཡང་བསླུ་འཚོང་བྱེད་མཁན་གྱིས་བྱས་མིན་ནི་བཤད་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། 

འགག་རྩིའི་ཚིག་བརྗོད་ནི་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཟེར་བ་འདི་ཡིན་པ་དང༌།  རྒྱ་ནག་གི་བོད  ……  ཟེར་དུས་སྤྱིར་བཏང་གི་ས་བབ་གནས་ཡུལ་ཞིག་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།  དེ་ནི་བདག་དབང་ཆ་ཚང་གཏོགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཚིག་བརྗོད་ཅིག་ཡིན་པ་རེད།  ཚིག་བརྗོད་འདི་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་གཅིག་པུས་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་བ་ཞིག་མ་རེད་དམ། 

གསུམ་པ།  གླེང་མེད་ཀྱི་ས་ཁོངས་བསམས་པ།

ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར།   མ་གཞི་རྒྱ་ནག་སྤྱི་འབངས་ཀྱིས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་ཡིད་ལོག་ཅི་རིགས་བྱ་མོད།  ཡིན་ནའང༌།  བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཟེར་བའི་དྲིལ་སྒྲོག་སྐོར་ལ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་དུང་ཕྱུར་མང་པོས（རྒྱ་མི་ཕལ་མོ་ཆེ ）ཁ་གཅིག་གྲག་གིས་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།  དོན་གནད་འདིའི་ཐད་ལ་ཁོང་ཚོ་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་ཚད་མཐོའི་གཅིག་གྱུར་རྣམ་པ་ལྡན་ཡོད་པས། བོད་རང་བཙན་འབོད་དུས་གནམ་སར་མི་ཤོང་བའི་ནག་ཉེས་བརྩིས་ཏེ་དང་ལེན་བྱེད་ཐབས་མེད་ཟེར།  དེས་མ་ཚད།  བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་བལྟ་མཁན་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་དང་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་མི་དམངས་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་མི་མང་ཆེ་བ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐའེ་ཝན་བ་ཚོའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱང་ཚུད་ཡོད། 

མ་གཞི་ཆིང་སྲིད་གཞུང་དུས་མཇུག་ནས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་སྒྲོག་ལ།  ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དྲིལ་སྒྲོག སྤྱིར་རྒྱ་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་འདི་པ་ཚང་ལ་སྐྱག་རྫུན་མཐའ་མེད་མོད།  བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཟེར་བའི་གནད་དོན་འདིར་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གཅིག་པུས་ཧམ་བཤད་བྱས་ནས།  དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་མ་ཤེས་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཀླད་ཆེན་བཀྲུས་པ་རེད་ལབ་དགོས་ན་ཤོད་ཐུབ་དཀའ་མོ་རེད།  གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་འདི་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ལབ་མཁན་གྱི་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་དང་པོ་དེ་མིན་ནའང༌།  བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་བདག་བཟུང་བྱས་ཚར་རྗེས་གོང་གི་དྲིལ་སྒྲོག་དེར་ལུགས་མཐུན་རང་བཞིན་ཡོང་ཆེད་གཞུང་ལུགས་མགོ་མཇུག་ཚང་བ་བཟོ་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན།   དེ་ལྟར་རེད་དེ།  གུང་ཁྲན་ཏང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཀྲུའུ་ཞའོ་མེང་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ན།  ད་དུང་ཡང་ཚབས་ཆེའི་བར་སྟོང་འདུག་པས་སྒྲུབ་བྱེད་འཐུས་ཚང་བཟོ་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད་ཟེར།  མ་ཟད།  མིག་སྔའི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ཚེ།   རྒྱུ་མཚན་མཐོང་བའི་ཐོག་ནས་ཁ་མཚོན་གཅོད་ཕོད་པ་ཞིག་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་འདི་ཚང་ཡང༌། བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ལབ་མཁན་གྱི་ཐ་མའི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་མིན་པར་མཐོང༌།  ཁར་ཐུག་བཤད་ན། ཅི་སྟེ་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་འདི་འཐོར་བའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང༌། ད་དུང་ཡང་རྒྱ་མི་དང་རྒྱ་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ནས་མུ་མཐུད་འདི་ལྟར་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་ངེས་སུ་མཐོང༌།

རེད་དེ།  རྒྱ་མི་ཁ་ཤས ( ཕྲན་ནས་ངེས་པར་དུ་ནན་བརྗོད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི།  ཁ་ཤས་ལ་བོས་པ་ལས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མིན།  ཁོ་པ་ཚོ་སོ་སོ་རང་གིས་ཨང་གྲངས་ལ་བལྟས་ནས་རྐུབ་བཀྱག་གདམ་ན་ཡག་གི་རེད།   དེ་མིན་ཁོང་ཅག་ལ་ངའི་སྨྱུག་རྩེ་ཟུག་འགྲོ་དུས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་རྒྱ་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ནས་སྨྱུག་རྩེ་འདི་ཆ་ཚང་གཏད་པ་རེད་ལབ་གི་རེད།  )  ལོ་འདི་འགའི་ནང་འཛམ་གླིང་གང་སར་འཐོར་བའི་རྒྱ་མི་ཚོའི་སེམས་ཁམས་ན།    བོད་ཀྱི་བདག་དབང་འདི་ལོས་ཡིན་སྙམ་པའི་སེམས་ཁམས་ཤིག་གདོད་ནས་བདག་གིར་བཞེས་ཡོད།  རེད་དེ།  ཁོ་པ་ཚོའི་སྐད་ཆའི་འཇུ་ས་ནི་རྒྱ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རེད།  དེ་ནི་རང་བྲིས་རང་གླེང་རེད།  ཆེ་བརྗོད་དང་རང་མོས་ལྟར་བཀོད་པའི་དེབ་ཐེར་དེ་དག་ནི་དོན་ངོ་མས “བདག་དབང ” དང་བར་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་བ་མ་ཟད།  ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆར་དཔྱད་བསྡུར་མེད་ནའང༌།  བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་བསྒྲུབ་རྒྱུར་ཁོང་ཅག་ལ་འགོག་རྐྱེན་ཅི་གང་མེད།  “མན་ཙི ” དང “ ཐུ་ཧྥང  ” “ ཧྲིང་ཧྥང  ” སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདི་དག་གུང་ཁྲན་ཏང་ལས་ཧ་ཅང་གིས་རྒན་པ་རེད།  ཐ་སྙད་འདི་ཚོའི་གོ་དོན་ནི “ས་མཚམས  “ སུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་མཁན་གང་ཞིག་ལ།  བློ་རིག་རྟུལ་བ།  དུད་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་དང་ཐག་ཉེ་བའི་རིགས་ལ་ཟེར། དཔེར་ན།  རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ནང་གི་འདབ་ཆགས་རི་དྭགས་ལྟར།  མ་གཞི་སྐྱེས་ས་འཚར་ས་གཞི་གཅིག་ལ་བརྟེན་མོད་གོ་ལ་འདིའི་བདག་དབང་ལྡན་པའི་མི་འདི་དག་དང་བསྡུར་ས་གང་དུ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་ལྟར་རེད། 

དེས་ན། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་དྲིལ་སྒྲོག་པའྀ་སླད་དུ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་སུ་བོད་མི་ཤིང་གཅོད་པ་ལྟར་བྱས།  ཡིན་ནའང༌། མགྱོགས་པོ་བོད་མི་ཚོས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་ཕྱིོར་བསྐྲད་པ་རེད།  མ་གཞི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་བོད་རྒྱ་མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ (  བླ་མ་དང་སྦྱིན་བདག ) ཡིན་དུས་འདྲ་མཉམ་འབྲེལ་བ་ཡིན་པ་ལས་མཐོ་དམན་འབྲེལ་བ་མེད་པར་བརྗོད།  དེ་བཞིན་དུ་བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས “ སྤྱིར་ང་ཚོ་གཞི་རྒྱ་ཆུང་ནའང༌།  ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཆོས་ལ་དད་འདུན་ཡོད་པ་དང༌།  རང་བཙན་ཡིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད ” ཅེས་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་མོད།  ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ངོས་ནས་བོད་འདི “ མི་རིགས་ལྔ་སྒྲིལ ” གྱི་གྲས་ཡིན།    མ་གཞི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གཏན་འཁེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དང་དེབ་ཐེར་གང་གི་ངོས་ནས།  བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ཐད་ནམ་མཁའ་ལ་རྟ་རྒྱུག་པ་བཞིན་ཐོགས་རེག་མེད་པ་བདེན་དཔང་དང་འགྲེལ་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་མེད་ནའང༌།  ཁོང་ཚོས་དབང་ཆ་སྤྱད་ནས་དབང་སྒྱུར་བས་བོད་མི་རང་སྐྱོང་བྱ་བཅུག་དགོས་པ་བྱས་མེད།  ཆིང་གི་མཇུག་ནས་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་དང༌།  དེ་ནས་དམར་ཤོག་གི  “ བཅིངས་འགྲོལ  ” སོགས་ཀྱི་སྐབས་སོ་སོ་ན་བོད་མིའི་ནུས་ལྡན་གྱི་འགོག་རྒོལ་ཕོག།  ཡིན་ནའང་འདིར་མི་རྣམས་དོགས་པ་བཟའ་དགོས་པའི་གཞི་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མེད་པར།  དེ་ནི་བོད་ས་མཐའ་པ་ཚོས་སྤྱི་ཁྱབ་མངའ་ཁོངས་ལ་ཁས་ལེན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཙམ་མ་རེད་དམ།

“ བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས ” སུ་ཁས་ལེན་མཁན་གྱི་རྒྱ་མི་འདི་ཚོ་ལ་ཐུན་མོང་གི་ལྟ་བ་ཞིག་ཡོད།  དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ན་ཅི་ལྟར་འཁོད་ཡོད་པ་དང༌།  བོད་མིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བར་ག་འདྲ་བྱས་ནས་གོ་བ་ལེན་མིན་བཅས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་མ་རེད།  དེ་ཅི་རེད་དམ།   བདེན་མིན་ང་ཚོས་ཅིག་བལྟ་དགོས། “ བོད་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས་རེད  ”  ཅེས་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་འདིས་སུ་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་རེད།   དེ་ནི་རྒྱ་མི་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་གསལ་པོ་མ་རེད་དམ།  ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནས་དམག་མི་བོད་དུ་འཛུལ་ནས་ཁྲག་དྲི་བྲོ་བའི་ལས་འགུལ་མགོ་བརྩམས་པ་རེད།  མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ནས་དམག་ཤེད་བརྩམས་ཏེ་ཁྲག་དྲིའི་ལས་འགུལ་རྒྱུན་མཐུད་པ་མ་ཟད།  བོད་མིར་བཙན་ཤེད་སྒོ་ནས << ཁམས་བོད་སྐམ་ཐོག་དམག་མཚམས་འཇོག་པའི་གན་རྒྱ >>འཇོག་ཏུ་བཅུག་ནས་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཆ་ཁ་ཤས་དུམ་བར་བཏང་བ་རེད།  ཆིང་དུས་མཇུག་དང་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་སྐབས་སུ་ཁོང་ཚོའི་ནུས་པ་ཚད་ཅན་ཡིན་དུས།  རྒྱ་མི་ཚོས་བོད་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་མེད།  རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་འདིས་དམག་དོན་དང་ཆབ་སྲིད་སོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བོད་བཏང་འཛིན་བྱས་པ་དཔེར་ན།   བོད་ཀྱི་ས་འོག་གི་གཏེར་དངོས་དང་ས་ངོས་ཀྱི་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ། 

རྒྱུག་ཆུ་གཙང་པོ།  ས་བབ་ཡུལ་སྲོལ།  སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས།  ལས་གཉེར་གོ་སྐབས།  སྡོད་གནས་ཁང་ཁྱིམ་བཅས་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་ས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་དང༌།  རྒྱབ་ལྗོངས་མི་གཅིག་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱ་མི་སྣ་ཚོགས་ནས་གང་དགོས་དེ་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ།  ད་དུང་དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱུག་ཆེ་བའི་ཤོད་སྲོལ་ཞིག་ནི།  བོད་འདི་དོན་དངོས་ཐོག “ རྒྱལ་སྲུང་ས་ཆ ” རེད།  གལ་ཏེ་རང་བཙན་ལ་སོང་ན། རྒྱ་མི་ཚོའི་བློས་བླངས་དགྲ་བོས “ ཐད་ཀར་དབུས་ས ” ལ་རྒྱག་གི་མ་རེད་དམ།  འདི་སྐབས་ཀྱི་དབུས་ས་ནི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་རྒྱ་ས་རེད།  གང་ལྟར་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཆེད་དུ།  བོད་མི་ཚོ་ཏག་ཏག “ བོད་ནི་རྒྱ་ནག་མངའ་ཁོངས་རེད  ”  ཅེས་པའི་སྡུག་མྱོང་མཁན་དུ་གྱུར་པ་རེད། 

ཏག་ཏག “ བོད་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁོངས ” ཡིན་ལོས་འོས་བསམ་པས།  རྒྱ་མི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་རེད།  དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ད་གཟོད་རྒྱ་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཚང་གིས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དང༌།  ཆིང་རྒྱལ་རབས།  མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ཀྱི་མིང་སྤྱད་ནས་བོད  “ མུ་མཐུད་བདག་བཟུང ”  བྱེད་པར་མི་དམངས་ནས་དང་ལེན་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས   “ བོད་རང་བཙན་ལ  ” ལ་ངོ་རྒོལ་དང༌།   “ ཁ་བྲལ ”ལ་ངོ་རྒོལ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་མི་དམངས་དབར་ཚད་མཐོའི་གཅིག་གྱུར་ལངས་ཕྱོགས་བཟུང་ཡོད།  གལ་ཏེ་བོད་རང་བཙན་ལ་ཤོར་ན་རྒྱ་མིའི་ཁེ་ཕན་ཤོར་བ་བརྩི། ——  ཡིན་ནའང་ཁོང་ཚོའི་ཁ་ནས  “ རྒྱལ་ཁབ་ཁེ་ཕན ” དང   “ མི་དམངས་ཁེ་ཕན ”ཞེས་ཤོད་པ་གཏན་འཁེལ་རེད།  རེད་དེ།  ས་ཆ་དེའི་ས་བདག་ངོ་མ་ཚོའམ།  ཡང་མིན་ན་རྒྱ་མིའི་འཇིག་རྟེན་ལས་ཡན་གར་དུ་གྱུར་པའི་“ གྲངས་ཉུང་མི་རིགས  ” སམ་ནག་བཙོག་བཙོག་གི “ མན་ཙི ” ཚོའི་རང་དབང་དང་ཁེ་དབང་སོགས་ལ་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཅི་གང་གལ་ཆེན་མིན།  གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ནི “ རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས ” རེད།   “ ས་ཁོངས ” འདི་ནི་དོན་ངོ་མས་རྒྱ་མི་ཚོའི་ཡིན།   སྟེས་དབང་ཞིག་གིས་ས་སྒང་དེར་དམུ་རྒོད་ཁྱུ་ཅིག་འཚོ་སྡོད་བྱས་པ་ཙམ་རེད་བསམས་ཡོད།  ལྟ་ཚུལ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་མི་སྤྱིའི་སེམས་ནང་རང་ཆས་སུ་ཡོད། 

འདི་ལྟ་བུའི་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པའྀ་ཐུན་མོང་ལྟ་བའི་སྒང་ལ།  མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ལུགས་མཐུན་མཛེས་ཚོན་བྱུགས་ཅི་ཐུབ་བྱས་པ་མ་ཟད། “ ནུབ་ཕྱོགས་གསར་སྤེལ་ཆེན་མོའི ” མི་སེར་སྤེལ་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་རྒྱ་མི་ལ་ཁེ་བཟང་ཡོད་པའི་འཆར་གཞི་ཡིན་དུས།  རྒྱ་མི་འབོར་ཆེན་ཞིག་བོད “ གསར་སྤེལ ”  ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་ཡོད།  མ་གཞི་ཁོང་ཚོས་བོད “ བཅིངས་འགྲོལ ”མ་བཏང་སྔོན་གྱི་བདག་དབང་ཐོབ་ཁུངས་ཇི་ཡིན་མི་ཤེས་ནའང༌།  བོད་ནི་བོད་མིའི་ཕ་མེས་ཡང་མེས་ཚོའི་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ས་ཡིན་པ་དང༌། བོད་མི་ཚོར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་དང་ཆོས་ལུགས་ཡོད་པའང་གསལ་པོ་ཤེས་ཡོད།  འོན་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་བསམ་པར “ རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རང་དབང་ངང་གནས་སྤོ ” བྱ་ཆོག་པའི་རྨང་གཞིའི་ཁེ་དབང་འོག  བོད་དུ་གནས་སྤོ་བྱ་རྒྱུ་ནི་འོས་འཚམ་ལོས་ཡིན་བསམ་པ་དང༌།  བོད “ གསར་སྤེལ ” བྱེད་རྒྱུ་ལོས་ཡིན་བསམས་ཡོད།  རྒྱ་མི་ཚོ་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དབང་ཆ་སྤྲད་ཡོད་པས་བོད་མི་ཚོས་ཁས་ལེན་ཡོད་མེད་ཅི་གང་བལྟ་དགོས་ཀྱི་མེད།  ཁོང་ཚོ་བོད་དུ་གནས་སྤོ་བྱེད་པར་སེམས་ཁྲལ་ཆེ་ཤོས་ནི་ས་ཆ་ཁ་ཐག་རིང་བ་དང༌།  རང་བྱུང་འཁོར་ཡུག་ཞན་པ།  ས་ཆུ་འཕྲོད་དཀའ་བ་བཅས་ལས་ས་གནས་ཡུལ་མིའི་ཁེ་དབང་དང་འབྲེལ་བ་མེད།  སྤྱིར་བཏང་ནས་ཁོང་ཚོའི་ཆེས་དཔལ་ཡོན་ལྡན་པ་དང༌།  ཆེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་ཁམས་གཞི་གདན་བྱས་པ་དང༌།   དེའི་ཁར་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཚུལ་མིན་དྲིལ་བསྒྲགས་བསྣན་པས་ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་དང༌།  སྡེ་མིའི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་གང་ལའང་ཅི་མི་སྙམ་པར་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་ངང་ཁྱད་གསོད་བྱེད།  དོན་དམ་དུ་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་གང་མང་མང་ཞིག་ཀྱང་གུང་ཁྲན་ཏང་འོག་ནས་གྱོང་ཕོག་མཁན་ཡིན་དུས།  མི་སྒེར་པ་ཚོའི་ངོས་ནས་བསམས་ན་ཧུར་བརྩོན་གཤིས་བཟང་ཅན་ནམ་མ་རབས་ཐ་ཤལ་ཅན་ཅི་ཞིག་ཡིན་རུང་ཤ་ཚ་དགོས་པའི་ཉམ་ཐག་རིགས་རེད།

༢༠༠༨ ལོའི་ཟླ་བ ༣ པའི་བོད་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་རྗེས།  རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱ་རིགས་ཚོས་མགོ་གནོན་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པས་དཔུང་བསྒྲིགས་ནས་སྐར་ལྔའི་དར་དམར་གཡུག་པ་དང༌།  བོད་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་པ་དང༌།  བོད་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་གནང་མཁན་ཚོར་དམའ་འབེབས་དང་ངོ་རྒོལ་བྱེད་སྟངས་དེས་འཛམ་བུ་གླིང་པ་ཧང་སངས་སུ་བཅུག  རྒྱ་མི་འབོར་ཆེན་འདི་ཚོ་རེ་རེ་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་མིན་ལ།  ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་ཞེན་པ་ལོག་ཡོད།  དེ་ལྟ་ན་ཡང༌།  ཁོང་ཚོ “གཅིག་གྱུར ” ཞེས་པའི་ཚིག་འདིར་དགའ་ཞེན་ཆེ།  “ བོད་རང་དབང ” དང “ བོད་རང་བཙན ” བ་ཚོར།     སྐད་ཅིག་མར་དྲག་ཟིང་པ་བརྩི་གི་ཡོད། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ “ ཧ་གོ་མེད་པའི ” མི་ཚོགས་འདི་ཚོས་བསམ་བཞིན་དང་བསམ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས།  རང་སོ་སོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་ཁེ་དབང་སོགས་ལ་གཞིགས་ཏེ་གདམ་ཁའི་ལུགས་སུ་བྱས་ནས་མངའ་ཁོངས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིའི་གོ་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།   རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་འགྲེལ་བརྗོད་ལྟར་ན “ ཀྲུང་གོའི་ཤིས་ཙང ” ཐད་ཁོང་ཚོས་ནུས་པ་ཐོན་པ་དང༌།   ཁོང་ཚོས་ “ ནུས་ཤུགས ” སྤྲད་བྱུང༌།  ཁོང་ཚོ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིལ་སྒྲོག་དང་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་དགོས་ཟེར།  འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱ་མི་འབོར་ཆེན་འདི་འདྲ་རྒྱ་ནག་ཕྱི་ནག་གཉིས་ཀ་ན་གྲངས་མང་སྟོབས་ཆེ་ལ།  བོད་མི་སྤྱིའི་མི་འབོར་ལས་ལྡབ་གྲངས་མང་པོས་རིང་དུ་བརྒལ།   མི་རིགས་ཁྱུ་བསྒྲིལ་ལྟ་བུ་ཆགས་ནས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ལ་གཉའ་གནོན་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལྡན་ཡོད།

བཞི་པ།  བཙན་རྒྱལ་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ལེགས་བཅོས་པར་གཞི། 

༢༠༠༨ ལོ་ནས་བཟུང༌།  བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ངོས་ནས་ཧུར་བརྩོན་ངང་རྒྱ་མི་དང་འབྲེལ་གླེང་བྱེད་མགོ་བརྩམས།  དྲ་རྒྱའི་ལག་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན།  བོད་དོན་གནས་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ཚེགས་མེད་པ་ཆགས་པ་མ་ཟད།  ཕྱི་སྡོད་མི་སྣ་དག་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་ཅི་གང་མེད། དེའི་ཕྱིར། ང་ནི་ཆབ་སྲིད་ལྟ་སྟངས་འདྲ་མིན་འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱི་སྡོད་རྒྱ་མི་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཅི་ལྟར་ལྟ་མིན་སྐོར་དོ་སྣང་ཆེ་ཙམ་ཡོད།  ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར།  བོད་རྒྱ་གླེང་མོལ་གྱིས་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་འགྱུར་བ་ཁྱེར་འོངས་བ་རེད།   ཡིན་ནའང༌།  ངའི “ཡང་མ་དག་པའི་ཆབ་སྲིད ” ཆེད་རྩོམ་འདིས་གསེར་འཕྲུ་ལ་རག་རྩི་བྱུག་གི་མིན།  གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་མུ་མཐུད་ཀློག་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་ན།   བཟོད་སྒོམ་གནང་རྒྱུའི་སྟ་གོན་ལ་རེམས་ཤིག

ཐེངས་མང་རྒྱ་བོད་གླེང་མོལ་དུ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཤིང༌།  བོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ལ་སེམས་གཏིང་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱི་སྡོད་རྒྱ་མིའི་ནང་དུ།  ལིས་ཅང་ལིང་ནི་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་གཏིང་ཟབ་པོས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད།  ༢༠༡༠ ལོ་དང་ཉེ་བའི་ཆར་བཅས་ཁག་སོ་སོར << ༡༩༥༠  ལྷ་ས—— ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་ཐོན་པའི་སྔ་རྗེས >> ཟེར་བ་དང << ལྕགས་བྱ་ནམ་མཁར་ལྡིང་སྐབས —— ༡༩༥༦-༡༩༦༢ མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྒང་གི་གསང་བའི་དམག་འཐབ >> བཅས་པར་སྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།  དཔེ་དེབ་འདི་གཉིས་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་ཐོན་པའི་སྔ་རྗེས་སྐོར་དང༌།  དེ་མིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་འབོད་པའི “ ཞོད་འཇགས ” དང༌།  བོད་མིས “ དུས་ལོག ” ( མི་ཡུལ་ནས་དམྱལ་ཁམས ) ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་རེད།  དཔེ་དེབ་འདི་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཚོད་འཁོར་རྒྱ་ནི་ ༡༩༥༢ ནས ༡༩༦༢བར་དང༌།  མདོ་བསྒྲིལ་ས་གཙོ་བོ་  ༡༩༥༦ ནས་ ༡༩༦༢ བར་རེད།  རྒྱ་གཞུང་གིས་འདིར “ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར ” དང “ ཞོད་འཇགས ” འབོད་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ།  དེ་ནི་བོད ( ཐུ་བྷོད ) ལ་དྲག་སྤྲས་པས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་དྲག་པོས་ལེབ་རྡུང་བྱས་པའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པ་དང༌།  “ བཅིངས་འགྲོལ ” ནས “ ཞོད་འཇགས ” མཇུག་མ་རྫོགས་པའི་བར་ཏེ་ ༡༩༤༩ ནས་ ༡༩༦༢ བར་རེད། 

ངེས་པར་ནན་བརྗོད་དགོས་པ་ཞིག་ལ།  ༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡༠ པར།  རྒྱ་ནག་དམག་དཔུང་གིས་ཆབ་མདོ་གཏོར་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཚེ་ན།  བོད་ཀྱི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དྲུང་ཆེ་ལ་བོད་སྐྱོབ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་རེད།  དེ་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དངོས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར།  ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་བ་  ༤ པར།  དྲག་པོའི་འཇིགས་སྐུལ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་མེད་སྣང་མེད་གནས་སྟངས་འོག  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་པེ་ཅིང་དུ་བཏང་ནས་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་དང་ཞི་བའི་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་བྱས།  ཡིན་ནའང་ཁོང་ཚོར “ སྐུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཚབ་མཚོན ” ཐུབ་པའི་དབང་ཆ་གནང་མེད།  རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བཏོན་པའི་གྲོས་ཆོད་འཆར་ཟིན་ལ་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ནས་དང་ལེན་མ་བྱས་སྟབས།  རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོའི་འགྲོ་འདུག་རང་དབང་ལ་ཚད་བཀག་བཟོས་པས་མ་ཚད།   ཚེ་སྲོག་ལ་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་པ་དང༌།  བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པས་མིང་རྟགས་འགོད་རྒྱུ་དང  “ མགྱོགས་མྱུར་ལྷ་སར་དཔུང་དམག་བཤམ་རྒྱུ ” གཉིས་ལས་ཅིག་ཤོས་འདེམས་དགོས་པའི་བཙན་གཏམ་བཤད།  ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་བ་ ༥ པའི་ཚེས  ༢༣ ཉིན།  བོད་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་ལ་གནས་ཚུལ་ཡར་ཞུ་བྱེད་མ་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་འོག  བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་དང་རྒྱ་ནག << ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་ཐབས་སྐོར་གྱི་ཆིངས་ཡིག >>( དེ་ནི << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >>) རེད།   ཆིངས་ཡིག་འདིའི་ཐོག་བརྒྱབས་པའི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་ཐེལ་ཙེ་དེ་ནི་པེ་ཅིང་གི་རྒྱ་ནག་མགོ་ཁྲིད་མི་སྣས་རྫུན་བཟོ་བྱས་ནས་བརྒྱབས་པ་ཞིག་རེད། 

【5】

<<  ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ཁ་བྱང་རང་གི་སྒང་ནས་དམིགས་གཏད་ངེས་ཅན་ཡོད་པ་སྟེ།  “ དབུས་སྲིད་གཞུང ” དང “ ས་གནས་སྲིད་གཞུང ” ཟེར་བ་སོགས་དང༌།  ད་དུང་ཡིག་ཆའི་མགོ་མ་རང་ནས “ བོད་མི་རིགས་ནི་རྒྱ་ནག་མངའ་ཁོངས་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ཡོད་པའི་མི་རིགས་གྲས་ཤིག་ཡིན་ལ།  དེ་ནི་མི་རིགས་གཞན་རྣམས་དང་གཅིག་མཚུངས  ……  ”  འདིས་ཁ་གསལ་པོས་ནན་བརྗོད་བྱས་པ་ནི་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་དང༌།  བོད་མི་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཡིན་པ་བསྟན། ཡང་བོད་མིས་བཤད་དོན།  “ རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་སྲིད་གཞུང་བཙན་ཤེད་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་གིས “ བཅིངས་འགྲོལ ”བཏང་བའི་ཞིང་ཆེན་ནམ་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གཞན་ལ་བཞག་མེད་པའི << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >>……  << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >>བཞག་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་སྐྱོ་གར་ཞིག་རེད།   དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་ས་ཧྲིོལ་པོ་རྒྱ་ནག་པོས་གང་བསམ་དེ་དྲན་བྱེད་སའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རེད་ཟེར།  ” 【6】

དེ་ཡང་བསྐྱར་བཤད་ན།  ༡༩༥༠ནས  ༡༩༥༡ བར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཟེར་ནའང་འདྲ།   རྒྱ་བོད་འབྲེལ་བའི་བྱུང་རིམ་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན།  བོད་མི་ཚོས་ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ནི་དེ་རིང་གི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་རྩ་ཡིན་པར་བལྟ་བ་དང༌།  འདིའི་ངོ་བོ་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འཛུལ་ལ་ཐུག་པ་རེད།  ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ཡང་རྒྱ་ཡིག་ཀློག་པ་པོས “ བོད་བཅིངས་འགྲོལ ” དང “ རྒྱ་ནག་བཅིངས་འགྲོལ ” གཅིག་མིན་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཀེ་ཏ་ཀ་མ་ཡིན་ནམ།  དེའང་ཤད་ན།  རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་བོད་མགོ་བླངས་མིན་ལ་སོགས་རེད། 

དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ལ།  ལོ་རྒྱུས་ཉམས་ཞིབ་པ་ལྕམ་ལིས་དཔེ་དེབ་ཏུ་ ༡༩༥༠ ནས་ ༡༩༥༡ བར་གྱི་འགག་རྩའི་ལོ་དུས་འདི་ཏག་ཏག  གཡོལ་ཕྱིན་པ་རེད།  འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྱི་འགག་རྩ་ཞིག་ཀྱང་རེད།  ལྕམ་ལིས་དཔེ་དེབ་གཉིས་ལས “ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར ” དང “ ཞོད་འཇགས ” གླེང་བ་དེ་ནི་ཏག་ཏག་འགག་རྩའི་ལོ་དུས་དེའི་རྗེས་ནས་བྱུང་བའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད།  དོན་ངོ་མས། ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> གྱི་ངོ་བོས་རྒྱ་ཡིག་ཀློག་པ་པོ་ཚོས་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་གིས་འབོད་པའི ” ཞོད་འཇགས ” ཟེར་བའི་བོད་མིའི་ངོ་རྒོལ་ཆེན་མོ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་ཕེབས་པ་སོགས་ནི་ཆད་ལུས་བྱ་མི་རུང་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།  བོད ” ཐུ་བྷོད ” ཀྱི་བདག་དབང་བརླགས་པ་དེ་ནི་དུས་ཐུང་ཞིག་ལས་བྱུང་བའམ།  ཡང་ན་སྔ་ཕྱི་རིམ་པ་བྱས་ནས་དུས་ཡུན་ལོ་དགུ་འགོར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་རེད།  གང་ལྟར་ཀྱང་ ༡༩༥༠ ནས་ ༡༩༥༡ བར་གྱི་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེ་དག་ལྕམ་ལིས་དཔེ་དེབ་ནང་བརླགས་སྟོར་ཐེབས་པ་རེད། 

ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དུས་ཕྱོགས་ངོས་གཅིག་དང་ཐ་ན་གཞི་གཅིག་རང་ལ་དམིགས་ནས་འབྲི་གླེང་བྱ་ཆོག་དང་ཆོག  ལྕམ་ལིས་དཔེ་དེབ་དུ་ལོ་དུས་ཁྱབ་ཁོངས ༡༩༥༡ མཇུག་ཏུ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་དུས།  བོད་མིའི་ངོ་རྒོལ་འོས་ལངས་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཐད་ཀའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང “ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར ” ལ་ཐུག་པ་རེད་ཟེར་ན་འགྲིག་གི་མེད།  དེའི་རྐྱེན་གྱིས་གལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན （Tibet question）གྱི་འགག་རྩའི་འབྱུང་རྩ་གླེང་དགོས་ན།   དོན་དམ་གྱི་བོད་མི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་སུ་འདྲ་ཞིག་དང༌།  ཡང་ན་བར་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་བོད་དོན་ཉམས་ཞིབ་པ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་རུང༌།  དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས  ༡༩༥༠  ལོའི་ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང  ༡༩༥༡  ལོའི   << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >>  གཡོལ་ནས་འབྲི་གླེང་བྱ་མི་སྲིད།   ཡིན་ནའང༌།  ལྕམ་ལིས་ནས་ཆོད་གཏམ་སྤེལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་རྩ་དང་གནད་འགག་ཐུག་ས་ཡིན་པའི་ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> གྱི་འགག་རྩའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་སྐྱུར་འཇོག་བྱས་སྟེ། 

གཤམ་གསལ་ལྟར་ཚིག་ཐག་བཅད་ནས་བཤད་དོན།    “ བོད་ཁུལ་གྱི ‘ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར ’ ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་རྩ་ཡིན་པ་དང༌། ……  ༡༩༥༥-༡༩༥༦   ལོའི་དུས་ཚོད་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྒྱུས་ལོན་དང་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་རག་ལས་ས་ཡིན་ལ། ……  དེ་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ངོ་མའི་འབྱུང་རྩ་རེད།  ” ཟེར།【7】

ལྕམ་ལིས་མཁས་པའི་གོ་ས་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་སྐད་སངས་མཐོན་པོས་རྒྱ་ནག་མགོ་ཁྲིད་ལྷན་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྩོད་གླེང་བྱས་པ་རེད།  རྒྱ་ནག་མགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་དེ་ནི་དྲིལ་བསྒྲགས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རྒྱུན་སྤྱོད་སྐད་ཆ་ཁོ་ན་ལས་མ་འདས་སྟེ།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལྐོག་གཡོ་དང༌།   ཨ་རིའི  CIA ཡིས་རྒྱབ་ལོགས་ནས་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སོགས་སྡོམ་བརྒྱབས་པ་རེད།  ལྕམ་ལིས་ཀྱི <<  གཙང་མ་བཀྲུ་མི་ཐུབ་པའི་ཁྲག་ལག བོད་ཁུལ་དུ་ལྷག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནག་ཉེས >>  ཟེར་བའི་དགག་བཞག་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་བའི་ནང༌།    ཡིག་ཚོགས་མང་པོ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་སྤྱད་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས “ ཨ་རིས་བྱས་པ་རེད ” ཟེར་བ་ལ་དགག་རྒྱག་བྱས།  མ་ཟད་མོ་རང་གིས་རྙེད་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་དང་གྲངས་ཚིག་བསྟར་བ་དང༌།   གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཅས་ལྷན་དུ་ཕྱུང་ནས “ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར ” དང “ ཞོད་འཇགས ” ཁྲོད་བོད་མི་དམངས་ལ་ཕོག་པའི་དཀའ་སྡུག་གླེང་བ་དང༌།  ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་ཡི་ལག་རྗེས་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་ཡོད།  གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྐྱག་རྫུན་དང་དྲག་སྤྱོད་ལ་གཤེ་གཤེ་གཏོང་ཞོར་དུ་མོ་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་སྟངས་གསལ་འགྲེལ་བྱས་དོན།  “༡༩༥༥-༡༩༥༦ གི་ལོ་དུས་དེ་ནི།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྒྱུས་ལོན་དང་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་སའི་གནད་འགག་ཅིག་ཡིན་ཟེར་བ་དང༌།  མ་ཟད་ད་དུང་རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་དེར་གཟས་ནས “ ཏག་ཏག་ལོ་ཚིགས་འདིའི་ཐད་ཟ་རི་ཟི་རི་བྱས་པ་རེད་ལ།  བསམ་བཞིན་དུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་རྩ་འགེབས་སྲུང་བྱས་པ་རེད། ” ལྕམ་ལིས་ནས་ཤོད་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འབྱུང་རྩ་ངོ་མ་དེ་ནི “ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར ” རེད།  དེས་མི་ཚད་ལྕམ་ལིས་ནས་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ལ་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་སོགས་སྔིང་ཆ་འདྲ་མིན་ནས་མོ་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་སྟངས་གསེད་འགྲེལ་བྱས་པ་དཔེར་ན།  “ ད་ལྟའི ‘ བོད་ཀྱི་གནད་དོན ’ འདི་ནི་ ༡༩༥༡ ལོར་བྱུང་བ་མ་རེད།  དེ་ནི་ ༡༩༥༦ ལོར་མགོ་བརྩམས་པ་རེད།  བོད་ཀྱི་མཐའ་འཁོར་བོད་ཁུལ་ན་དྲག་པོའི་སྒོ་ནས་ས་ཞིང་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་རྗེས་གནས་ཚུལ་འདི་ཐོན་པ་རེད། ” ཟེར།【8】

ལྕམ་ལིས་དཔེ་དེབ་དང་རྩོམ་ཡིག་སོགས་ནས་མོ་རང་གི་དྲང་བདེན་བསམ་བློ་དང༌།  གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བསམ་པ།  ཆེད་ལས་བྱང་ཚད་བཅས་ག་འདྲ་ཡོད་མིན་དཀའ་ཚེགས་མེད་པར་མཐོང་ཐུབ།  ལྷག་ཏུ་འདི་འདྲའི་ཆེད་རྩོམ་སྤེལ་ནས “ དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྱི་འབྱུང་རྩ་རེད  ”  ལབ་པ་འདིས་ང་མགོ་བོ་འཐོམས་སུ་བཅུག  ངས་དེ་སྔོན་ཋུས་ཝེས་ཋེར་བརྒྱུད་ལྕམ་ལིས་ལགས་སུ་འདི་དོན་ཆེད་དུ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་དོན།  ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> སོགས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐད་གོ་ས་ཅི་འདྲ་བཟུང་ཡོད་དམ་ཟེར་དུས་ལྕམ་ལིས་ནས་ལན་འདེབས་བྱས་མ་སོང༌།  ངས་ནི་མོ་རང་ལོ་འདི་འགའི་རིང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ལ་རྒྱུན་ཤེས་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཞིག་རེད་བསམས་ཡོད།  འོན་ཏེ་ལྕམ་ལིས་ཀྱི “དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་བོད་དོན་འབྱུང་རྩར་སྨྲ་བའི་རིག་པ “ དེས་ངའི་ཤེས་རྟོགས་ལ་འགྲན་རྒོལ་བྱས་བྱུང༌།  ལིས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་རྒྱུ་ཆ་དང་ལོ་ཚིགས་དེ་དག་གིས་མོའི་ཐག་གཅོད་ལ་ཐད་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་འགྲོ་དཀའ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད།  ལྡོག་ཏེ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་གདུག་རྩུབ་དང༌།  ཁོས་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་དང་དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆ་སོ་སོར་རིགས་མཚུངས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བྱས་པར་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་པ་རེད།  དེས་ན་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་བཙན་འཛུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར་ནས་གཡུག་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད།  དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ལིས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ནས ༡༩༥༠-༡༩༥༡ ལོའི་གནད་འགག་ཅན་གྱི་དུས་ཚོད་འདི་དག་བསྐྱུར་ནས།   ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་དང་ལོ་ཚིགས་དེ་དག་གི་ནུས་པ་ཨེ་ཐོན་བལྟས་པ་རེད།  མགོ་བཅད་མཇུག་བཏུབ་ཀྱི་ཆོད་གཏམ་དེ་ནི་ནར་མ་སོན་པའི་ཆེད་ལས་མི་སྣའི་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་མ་རེད་དམ། འོ་ན།  ལྕམ་ལིས་ནས་ཅིའི་ཕྱིར  ༡༩༥༠-༡༩༥༡ ལོའི་ལོ་དུས་འདི་དག་ལ་མིག་འཕྲུལ་སོང་བ་རེད་དམ། 

འདི་དོན་ངས་སླར་ཡང་ཚུན་མིན་གྱི་བསམ་བློ་འཁོར་དོན།  ཐག་གཅོད་འདིས་སུ་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་རེད་དམ།  གཅིག་བྱས་ན།  ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་དང << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ཕྲེང་བསྟར་གཅིག་ནས་བཅད་བཏུབ་བྱས་པས།  ད་གཟོད་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི “ ནང་སྲིད་གནད་དོན  ” འགྱུར་འགྲོ་བ་རེད་དམ།  ཡང་གཅིག་བཤད་ན།  མ་གཞི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྒྱ་ནག་གིས་བཟོས་པར་རྩོད་པ་མེད་མོད།  ཡིན་ནའང་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འཛུལ་དང་ས་ཁོངས།  བདག་དབང་བཅས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད།  དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་པས་གདུག་རྩུབ་དང་ལྐུགས་རྟགས་བསྟན་ནས་འཛིན་སྐྱོང་ནོར་འཕྱུག་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་ལ།ད་དུང་བརྗོད་དོན།   གལ་ཏེ << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ལྟར་དུ་སོང་ན།  བོད་མིར་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་བྱ་བཅུག་དགོས་པ་ལས།  “དམར་པོ་ལེབ་འདེད ” བྱས་ནས་དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་པ་དང༌།  མགོ་པས་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་བྱས་ནས་གནད་དོན་རྙོག་དྲ་ཆེ་རུ་བཏང་བ་སོགས་བྱས་མེད་ན།  རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་པའི་ཆུང་བཟོད་ཆེ་གཉེར་བྱས་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མའང་ཕྱིར་ཐོན་མི་སྲིད། སྟོབས་ཤུགས་ཧེ་བག་ཤོར་བ་ཤེས་རྟོགས་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་ཡང་དད་གུས་ལྡན་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བདག་བཟུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད།  གང་ལྟར་བརྒྱབས་ཚར་བའི་མདའ་མོ་དང་བཤད་ཚར་བའི་གཏམ་ལྟར “ བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་རེད།  ” “ ཀྲུང་གོའི་བོད ” ཀྱང་མིང་དོན་ལུགས་མཐུན་ཆགས་པ་རེད་ཟེར།

ཕྱི་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན།   ཐ་ན་བོད་མི་ཉུང་མིན་ཞིག་གིས་གལ་ཏེ་རྒྱ་གུང་ཁྲན་གྱིས << དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ཡིན་ལུགས་ཚུལ་མཐུན་གྱིས་བརྩི་བཀུར་བྱས་ནས་བོད་མིར་ཚོར་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་ལག་ལེན་བསྟར་བཅུག་པ་ཡིན་ན།  རྗེས་མའི་རྙོག་དྲ་འདི་ཚོ་ཡོང་གི་མེད་པ་ངོས་ལེན་བྱེད།  བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ལའང་ལྟ་སྟངས་འདི་ཡོད་པ་རེད།  དབུ་མའི་ལམ་གྱི་འགྲོ་ཕྱོགས་ཀྱང་འདི་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད།  རེད་དེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས ༡༩༥༠-༡༩༥༡ ལོའི་བོད་ཀྱི་ལས་དབང་ཇེ་སྡུག་སོང་བའི་ལོ་དུས་འདི་དག་གཡོལ་གྱི་མ་རེད།  བོད་མི་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་མཚོན་ཆའི་འཇིགས་སྐུལ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཆུང་འོག   སྐྱབས་མེད་མགོན་མེད་དང་བཙན་དབང་ངང  “ བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད  ” ཅེས་པའི་ནང་དོན་ཚང་བའི << དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >>  ལ་མིང་རྟགས་འགོད་བཅུག  དེ་འདྲ་རེད་དེ ” དོན་ཚན་བཅུ་བདུན  ” གྱི་སྟོང་བསམ་དང་སྦྲིད་སྨན་བར་ནས་བོད་མི་

ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་གིས “ བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ  ” ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད།  ༡༩༥༩ ལོའི་ཟླ་བ་  ༦ ཚེས་  ༢༠ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཐེངས་དང་པོར་རང་དབང་གི་སྐད་ཆ་གསུངས་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་མ་ཐག   གཞུང་འབྲེལ་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ཁས་ལེན་མེད་པར་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བ་མ་ཟད།  << ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན >> ནི་བོད་སྲིད་གཞུང་དང་བོད་མི་དམངས་རྣམས་མཚོན་ཆའི་བཙན་གནོན་འོག་བཞག་པར་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བ་རེད།  【9】མི་རྣམས་སེམས་པ་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ།  སྤྱིར་བཏང་དྲང་བདེན་གྱི་བློ་སེམས་དང༌།  གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད།  བླ་ན་མེད་པའི་རང་དབང༌།  མང་གཙོ་འཚོལ་སྙེག་བཅས་རྩོམ་གྱིན་པའི་རྒྱ་མི་རྣམས་དང༌།  ལྷག་ཏུ་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེས་འཚར་བྱས་ཤིང་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཅི་དགོས་ཀློག་རྒྱུར་ཆ་རྐྱེན་ལྡན་པའི་མི་ཚོས་ཀྱང༌།  འདུ་ཤེས་ཅི་གང་མེད་པའི་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་བོད་མིའི་འུ་ཐུག་ཆིངས་ཡིག་སྐབས་ཀྱི་སྐྱབས་མེད་མགོན་མེད་དང་བཙན་དབང་ལ་དོ་ཁུར་གཏན་ནས་མེད།  མ་གཞི་ཁོང་ཚོས་རྒྱ་གུང་ཁྲན་ལ་རྒོལ་བ་དང༌།  བོད་མིའི་དཀའ་སྡུག་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད།  རྒྱ་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་སོགས་ཡོད་མོད།  མང་ཆེ་བ་གསང་བའི་ཁ་དན་བྱས་པ་ལྟར་མ་ཐིག་ཅིག་དམ་སྲུང་བྱས་ཡོད།   འགའ་ཞིག་གིས་མཉམ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་མཉམ་སྦྲེལ་ལམ་ལུགས་སོགས་ཀྱིས་བོད་དོན་སེལ་དགོས་ཟེར།  ཕལ་མོ་ཆེས་རྡ་རམ་ས་ལའི་གཞུང་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས “དབུ་མའི་ལམ ” ལ་རྒྱབ་སྐྱཽར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།  ལ་ཤས་ཀྱིས་སེམས་བཟང་ངང་བོད་མིས  “ རང་བཙན ” གཉེར་མི་རུང་ཟེར།  གང་ཞེ་ན། 

“ རྒྱ་མི་ཕལ་མོ་ཆེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རག་གི་མ་རེད་ཟེར།  ” འདི་ལྟར་ལྟ་དུས་བོད་མི་ཚོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འཆིང་རྒྱ་ལས་གྲོལ་ན་ཡང༌།  རྒྱ་མིའི་བཏང་འཛིན་ལས་ཐར་དཀའ་ཚོད་དུ་མཐོང༌།  རྒྱ་མི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཚོས་གཉེར་བའི་རྒྱ་བོད་འབྲེལ་མོལ་ཚོགས་ཐེངས་དུ་མ་ལས་རྒྱ་མི་མང་ཆེ་བས “ ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང ” ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་སྐད་ཤུགས་ཆེ།  ཡིན་ནའང་  ༡༩༥༠  ལོའི་གོང་གི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གོ་བབ་གླེང་མཁན་སུ་གང་མེད་ལ།   “ རང་བཙན ” སྐོར་ལབ་གླེང་བྱེད་མཁན་དེ་བས་ཀྱང་མེད།  དེ་འདྲ་རེད་དེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྱི  “ འབྱུང་རྩ་ངོ་མ  ” དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་ཐུག་པ་རེད་ལབ་མཁན་ལིས་ཅང་ལིང་ཨང་ཀི་དང་པོ་རེད། མིག་སྔར་བལྟས་པ་ཡིན་ནའང་མོ་རང་གཅིག་པུ་ལས་གཞན་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། 

<< ༡༩༥༩ >> ལོའི་ལྷ་ས་ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནང་དུ་བཀོད་དོན།  “ རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་ཚང་མ་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་ ‘ གཅིག་གྱུར་ཆེན་མོ ’ ན་གནས་ཡོད།  …… ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཀང་མོའོ་ས་ཆ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཐབས་དེ་ནི ‘ རྒྱུ་གཉིས་ལམ་ལུགས’ཅན་ཡིན་པ་སྟེ།  གཅིག་ནི་དབུས་གཞུང་ནས་དབང་སྡུད་བྱས་པའི་རྒྱ་སའི་རྒྱ་མི་ལ་གཙིགས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌།  ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ས་མཚམས་ན་གནས་པའི་མན་སོག་བོད་བཅས་རེད།  ཁྱབ་ཁོངས་མ་ལག་རྗེས་མ་དེ་ནི་སྔར་གྱི་རྒྱ་མིའི་ཁྱབ་ཁོངས་དབུས་སྲིད་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་མངའ་ཁོངས་སུ་མི་གཏོགས་ལ།  ཆིང་སྲིད་གཞུང་ནས་ཀྱང་མི་རིགས་ཆོས་དད་རང་མོས་དང་འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས་བཅས་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱེད་ཀྱི་མེད།  ……༡༩༤༩ལོའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་གུང་ཁྲན་སྲིད་དབང་ནི་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་ཀྱི ‘དམར་མདོག་གཅིག་གྱུར་ཆེན་མོ ’ རེད། “【10】

དོན་དམ་པས་འདི་ནི་ལྕམ་ལིས་མི་སྒེར་གྱི་ལྟ་བ་མིན་པར་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་མང་པོ་དང༌།  རྒྱ་མིའི་ཚད་འཛིན་གྱི་ཐག་གཅོད་འདི་འདྲ་སྟེ།   འདས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ནི “ ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང “ ལ་གནས་ཡོད་པ་དང༌།  དེ་སྔོན་གྱི་དབུས་སྲིད་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་འོག་གནད་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད།  གུང་ཁྲན་ཏང་གི ‘’ གཅིག་གྱུར་གྱི་དམར་མདོག་ཆེན་མོའི ‘’ དབང་སྒྱུར་འོག་གནད་དོན་ལྷག་པ་རེད།  དེ་ནི་འཛིན་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་མ་འགྲིག་པའི་གནད་དོན་རེད།  འདི་ལྟར་ལྟ་དུས་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་ཁྱད་པར་འབྱེད་ས་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་མིར་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་སྟེར་མ་ཤེས་པ་དང༌།  མང་གཙོའི་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་མིར་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་བཅུག་ངེས་རེད་ཟེར།

ཆིང་སྲིད་གཞུང་དེ་བོད ( ཐུ་བྷོད ) ཀྱི “ དབུས་སྲིད་གཞུང ” རེད་དམ།  ༡༩༤༩ ལོའི་སྔོན་དུ་བོད ( ཐུ་བྷོད ) “ མི་རིགས་ས་ཁུལ ”ཨེ་རེད།  གལ་ཏེ་བོད་མིར་སྐད་ཆ་དྲིས་ན་རྦད་དེ་མི་འདྲ་བའི་ལན་འདེབས་ཡོད་པ་རེད།  བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཞ་སྒབ་པ་བདེ་ལྡན་དབང་ཕྱུག་གི << བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས >> ནང་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་ལུང་དྲངས་ནས།  བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད།  ཆོས་ལུགས།  ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་རང་བཞིན་དང༌།  ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ།  ལྷག་པར་དུ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་བོད་རྒྱའི་དབར་ལ་ཞིབ་ཚགས་གསེད་འགྲེལ་བྱས་ཡོད།  མི་རྣམས་ཀྱིས་ ༡༩༥༠ལོའི་སྔོན་གྱི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་ག་འདྲ་ཡིན་མིན་དཔང་རྟགས་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པ་རེད།  དཔང་རྟགས་འདི་ཚོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ལས་རིགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སྦྱོང་བས་ངོས་ལེན་ཡོད་པ་རེད།  དོན་དུ་ ༡༩༥༠  ལོའི་སྔོན་གྱི་བོད་ནི་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་རེད།  << བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས >> རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གིས་བེད་སྤྱད་པའི་མཁས་པ་ཚོས་རེས་མོས་ཀྱིས་དགག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད།  རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དགག་རྒྱག་བྱ་སའི་དེབ་འདི་མཐོང་རྒྱུ་མེད།  གལ་ཏེ་བོད་མིས་དེབ་འདི་སྦས་བསྐུངས་བྱས་པ་ཧ་གོ་ཚེ།  དེ་ནས་དེབ་འཕྲོག་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་ཅི།  དོ་བདག་རང་ཉིད་ཀྱང་བཙོན་ཁང་དུ་ལྷུང་རྒྱུ་རེད།  བོད་མིའི་ལྟ་ཕྱོགས་ནས་བཙན་འཛུལ་དང་བཙན་བཟུང་སྐོར་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པ་པོ་བཙོན་དོང་དུ་འཕངས་པ་རེད།  དཔེར་ན།  << ལྷིང་འཇགས་མེད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི >> རྩོམ་པ་པོ་སྒྲོལ་མ་སྐྱབས་ད་དུང་ཡང་བཙོན་ཁང་ན་ལུས་ཡོད་པ་རེད། 

ལྔ་པ།  སུའི་བོད་དང༌།  སྐྱ་ཁྲ་བྱིའུ་ཐུབ།  བྱིའུ་འབུ་ཐུབ་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་རེད། 

བོད་མིའི་ངོས་ནས་ལྟ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་མ་ཟད།  ལྟ་སྟངས་དེའང་རྒྱ་མིས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དང་མི་འདྲ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད།  བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་འོད་ཟེར་ནས  << གུང་བོད་གནད་དོན་ལ་གནད་དོན་འདུག  >>  ཅེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་ཏེ།  【11】ལྕམ་ལིས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་དང་ལྟ་ཕྱོགས་ལ་དགག་པ་བརྒྱབས་པ་རེད།  ངས་དྲན་སྐུལ་བྱེད་འདོད་པ་ཞིག་ནི།  ཚིག་བརྗོད་དང་ལྟ་ཕྱོགས་དེ་དག་ལྕམ་ལིས་གཅིག་པུའི་མ་རེད་སྙམ།  རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་སེམས་ནང་ཚིག་བརྗོད་དང་ལྟ་ཕྱོགས་དེ་དག་ལ་གནད་དོན་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དང༌།  ཡོངས་སུ་འགྲིག་ཡོད་བསམ་གྱི་ཡོད།  ཡིན་ནའང༌།  བོད་མིའི་ངོས་ནས་དང་ལེན་བྱ་ཐུབ་དཀའ། ལྕམ་ལིས་ནས་བོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་དོན།    ” རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ  ……  འདིའི་ས་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནི་བོད་མི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་བོད་ཆོལ་གསུམ་སྟེ།  དེང་གི  ‘ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས ’  དང  ’ མཐའ་འཁོར་ཞིང་ཆེན་བཞིའི་བོད་ཁུལ ’” ཅེས་བཤད།【12】

འོད་ཟེར་ནས་བོད་མིའི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་གི་ངོས་ནས་བརྗོད་དོན།   ” རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་མ་རེད།  …… དེ་ནི་བོད་མིར་དབང་བའི་ཐུ་བྷོད་དེ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་རེད།  དེ་ནི་ཨ་མདོ་དང༌།  དབུས་གཙང༌།  ཁམས་བཅས་རེད།  ”ཟེར།【13 སྐབས་འདིའི་ཚིག་བརྗོད་དཔོག་དཀའ་ལ་གོ་དོན་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་སྟེ།  མ་གཞི་ལྕམ་ལིས་ནས ”  བོད་མི་རབས་ནས་མི་རབས་གནས་སྡོད་བྱེད་ས ” ཡིན་པ་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད་ནའང༌།  རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།  འོད་ཟེར་ནས་ལྷག་པར་ནན་བརྗོད་བྱས་པ་ནི ” བོད་བོད་མིར་དབང་བར་བརྗོད། ”  པ་རེད། 

འོད་ཟེར་གྱིས་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་རྗེས་མིང་མེད་པ་ཞིག་གིས་ཡིག་འཇོག་བྱས་ལ། 【14】ཡིག་འཇོག་དེའི་ངོ་གདོང་ནས་རྒྱ་མི་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ་ལ།  དེའང་བོད་ཀྱི་དཀའ་ཁག་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཡོད་ལབ་མཁན་དེ་རིགས་ཡིན་པ་འདྲ།  བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་རྒྱུས་ལོན་གང་འཚམ་འདུག   མིང་མེད་པ་འོད་ཟེར་གྱིས ” རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་ལ་མ་རེད།  ” ཟེར་ནས ” བཟོ་བཅོས ” བྱས་པར ” ཡ་མཚན ” སྐྱེས།  ” ……  ངས་བོད་མི་མང་པོ་རྒྱུས་ལོན་ཡོད།  ཁོང་ཚོས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་མིན་པའི་རེ་བ་བཅངས་ཡོད།  ཡིན་ནའང་དོན་ངོ་མས།  ༡༩༥༠ དུས་དཀྱིལ་ནས ༡༩༦༠ མགོ་སྟོད་བར་བོད་འདི་དོན་དམ་དུ་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁོངས་ཤིག་རེད་ཟེར།  ”  རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས་ཚུད་པ་དང་རྒྱ་ནག་ལ ” དབང་བ ” ཟེར་བའི་བར་ལའང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།  དེ་མིན་ན་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད།  དཔེར་ན་ཇག་པ་ཞིག་གིས་གཡུ་བཅོམ་འཕྲོག་བྱས་ནས།  ད་དུང་གཡུ་འདི་ངའི་རེད་བཤད་པ་ལྟར་རེད།   མ་གཞི་གྱོན་ཕོག་མཁན་དེས་རང་གི་གཡུ་ཚུར་འཕྲོག་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ནའང༌།  གཡུ་དེ་ངའི་རེད་ལབ་པར་དེར་ཡ་མཚན་སྐྱེ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་དམ། 

མིང་མེད་པས་མུ་མཐུད་བརྗོད་དོན།  ” བདག་བཟུང་བྱས་པ་ནི་དོན་དངོས་རེད།   འདི་ལྟ་བུའི་བདག་བཟུང་ནི་ལུགས་མཐུན་ཡིན་མིན་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་རེད།  ” གང་ཞེ་ན།  གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་བདག་བཟུང་ལུགས་མཐུན་ཡིན་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་རྒྱུ་ མཚན་དེ་སྔོན་འདི་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ལྷག་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད་ལབ་པ་ཡིན་ན།   དེ་ནི་ཅི་འདྲའི་གཏན་ཚིགས་ཡ་མ་ཟུང་ཞིག་རེད།  ”འདི་ལྟའི  ” ཞེས་པ་བདག་བཟུང་ལ་གོ་དགོས་པ་འདྲ།  འོད་ཟེར་ནས་དེ་སྔོན་འདི་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ལྷག་མྱོང་ཟེར་བར་དགག་པ་བྱས་པ་མ་མཐོང༌།  ཡིན་ནའང ” རྒྱ་ནག་གི ” ཞེས་པ་དེར་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་རེད།  དེར་ཡ་མཚན་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།  མིང་མེད་པའི་ངོས་ནས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་དེ་འདྲའི་ལུགས་མཐུན་མིན་ན་ཡང༌།  དངོས་ཡོད་ཆགས་ཟིན་དུས་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་རང་བྱས་རེད་ཟེར་བ་འདྲ།   བཙན་བཟུང་ནི་དོན་དངོས་རེད།  བཙན་བཟུང་བྱས་པས་བོད ” རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ ”ཡིན་པ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་རེད་དམ།  ཁྲས་བྱིའུ་ཐུབ་དང་བྱིའུས་འབུ་ཐུབ་ལྟར་སུས་སུའི་ལག་པ་ནས་འཕྲོག་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་དབང་དགོས་པའི་ཁྲིམས་སྲོལ་འདི་འདྲ་ཇག་པ་ཚོའི་རྩ་བའི་གཏན་ཚིགས་རེད།  དེ་ལས་ཀྱང་ཐབས་སྐྱོ་བ་ཞིག་ལ། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་འཕྲོག་མ་ཐུབ་པའི་བར་ནས།  རྒྱ་མི་ཚོས་བོད་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་དབང་བར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་རེད།

མིང་མེད་པས་ད་དུང་བརྗོད་དོན།  ” གལ་ཏེ་སྐབས་དེའི་བོད་རྒྱ་ནག་ས་ཆའི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ལ་གཏོགས་ཀྱི་མེད་ན།  དེ་ནས་གང་དུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཟེར་བ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར།  ” སྐད་ཆ་འདིས་ལིས་ཅང་ལིང་གི་འགྲེལ་བརྗོད་ལ་གནད་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར་བ་རེད།  དོན་དངོས་ཐོག  བོད་པ ( བོད་མི ) སུས་ཀྱང་བོད་ཆོལ་གསུམ་རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་ལ་གཏོགས་པ་ཁས་ལེན་གྱི་མེད།  བོད་སྐད་ནང་དུ་དེ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།  ནུབ་སྡོད་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་མི་སྲིད།  རྒྱ་ནག་མ་ཡིན་པའི་འཛམ་གླིང་ས་ཆར “Tibet” ཟེར་བ་འདི་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད།  དེ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་པས་དང་ལེན་ཐུབ་པའི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས།  དེ་རིང་ཁ་སང་རྒྱ་ནག་གིས་ཤོད་པའི “Chinese Tibet ”（ རྒྱ་ནག་གི་བོད ）ཡང་ན།  “Tibetan areas of  Southwest and Northwest China”（ རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་བོད་ཁུལ ）མ་རེད།  ལྡོག་ཏེ།  ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་ཡིན་ན།   དེ་ནི་དངོས་གནས་ཡ་མཚན་དང་འཕྱ་དམོད་བྱེད་ས་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཀྱི་རེད་ལ། མ་མཐར་ཡང་རྦད་དེ་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱོགས་པའི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ལས་བར་གནས་ཞེས་པའི་སྐད་ཆ་བཤད་ས་ལྷག་ཡོད་པ་མ་རེད། “ རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ ” ཟེར་བའི་ཚིག་བརྗོད་འདི་འདྲ་རྒྱ་ནག་པ ( རྒྱ་མི ) རང་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།    འགྲེལ་བརྗོད་འདི་འདྲ་དག་ལ་བོད་མིའི་ངོས་ནས་བདེ་འཚམ་མེད་པ་མཐོང་ནས་གོང་སྨོས་ལྟ་བུའི་ལན་འདེབས་བྱས་པ་རེད་ལ།  ཤོད་སྟངས་དེ་རིགས་ལ་བོད་མི་ཡོངས་དང་ནུབ་སྡོད་པ་ཚོ།  ཐ་ན་རྒྱ་མི་གང་འཚམ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཤོད་སྟངས་དེ་བདེ་འཚམ་མིན་པ་མཐོང་གི་ཡོད།

བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ།  ལྕམ་ལིས་ནས << དེང་དུས་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་བློ་སྐྱེད་དང་བསམ་གཞིགས་ཐོར་བུ >>ཞེས་པར་བཀོད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་འདི་སྐབས་ཀྱི་མིང་མེད་པས་ཡིག་འཇོག་བྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་རེད།  “ ངས ’ སི་ཁྲོན་ས་ཁུལ་ཞིག ’ གམ་ཡང་ན ’ རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ ” ཤོད་པའི་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་སྟངས་ཅི་གང་བཟུང་མེད།  ཡང་གཅིག་བཤད་ན།  ངས་ས་ཁུལ་འདི་ཚོ “ ལོ་རྒྱུས་ནང་བོད་ཁུལ ” ཡིན་པ་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པའང་མཚོན་གྱི་མེད།  དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་ཐུ་བྷོད་བཙན་རྒྱལ་བའི་ས་ཁོངས་རེད།  ངས་དེང་སྐབས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ལྟར་བཀོད་པ་ཁོ་ན་རེད་ཟེར། ”【15】

གལ་ཏེ།  “ རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ ” ཟེར་དུས་མངའ་དབང་དང་ཆབ་སྲིད་གོ་དོན་ཅི་གང་ལྡན་གྱི་མེད་ཚེ།  གུང་ཁྲན་ཏང་གིས “ བོད་རྒྱ་ནག་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད ” ཟེར་ནས་ཤུགས་ཕུད་དེ་བསྒྲུབ་དགོས་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད།  ཀློག་པ་པོ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང “ རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་བོད་ཁུལ  ” ཟེར་བའི་གོ་བ་རྙེད་སྟངས་ནི “ རྒྱ་ནག་གི ”  ( རྒྱ་ནག་ལ་དབང་བའི )  བོད་ཁུལ་ཞེས་པར་གོ་བ་ལས།  “ རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་དང་ནུབ་བྱང་བོད་ཁུལ ” གོ་བ་ལེན་སྟངས ” བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཟེར་བར་ཁས་ལེན་མེད་པ་དང༌།  ལོ་རྒྱུས་ནང་ཐུ་བྷོད་བཙན་རྒྱལ་བའི་ས་ཁོངས ” ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་འདྲ་གོ་མི་སྲིད།  གལ་སྲིད་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་གིས་སྤྱད་པའི་ཚིག་བརྗོད་ལ་དེ་འདྲའི  “ གོ་ལོག ” ཐེབས་ཆོག་ཆོག་ཞིག་ཡོད་ན།  དེ་ནི་ཞིབ་འཇུག་པ་རང་གི་ནོར་འཁྲུལ་འབའ་ཞིག་ལས་འོས་མེད་དོ། 

ལྕམ་ལིས་ནས་འོད་ཟེར་ལ་ཐད་ཀར་ལན་འདེབས་མ་བྱས་པ་དེའི་ནང༌།  མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གསོན་པོ་འདིའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣང་མང་པོ་ཞིག་ད་ལྟའང་ཡོད་ལ།  ཐ་ན་ལྕམ་ལིས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ནས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་འདུག་ལ། ལྷག་པར་དུ་ད་ལྟའི་བར་སྡུག་བསྔལ་དང་འོ་དོད་འབོད་བཞིན་པའི་བོད་མི་ཚོས་ངེས་པར་དུ་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་གང་དུ་ཡོད་མེད་གསལ་གསལ་ཐིང་ཐིང་རྟོགས་དགོས་སོགས་ཀྱི་ཁེངས་དྲེགས་ཅན་གྱི་གསེད་བཀྲོལ་འགའ་ཞིག་བྱས་འདུག  “ ཞིབ་འཇུག་པས་དེང་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་འདི་དེང་དུས་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་གྱི་སྐད་ཆ་སྟོང་པའི་ནང་འཁྲིད་མི་ཉན།  དེ་ནི་དེང་དུས་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་པས་ཆིང་སྐབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་སྟོང་པ་སྤྱོད་མི་ཉན་པ་ལྟར་རེད།  ”【16】ཞིབ་འཇུག་པས་སྐད་ཆའི་རང་དབང་གང་ཙམ་རྟོགས་ཡོད་ནའང༌།  ཞིབ་འཇུག་པས་ཐ་སྙད་རྐུ་འཁྱེར་བྱེད་མི་རུང༌།  བོད་ས་ཤོར་བའི་དུས་ནི་ཐུ་བྷོད་བཙན་རྒྱལ་བའི་སྐབས་མིན་ལ།  ཆིང་སྐབས་སུའང་མ་རེད།  དེ་ནི་ཉེ་དུས་རང་རེད།  མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་གྱི་དུས་ཚོད་ནང་དུ་རྒྱ་གུང་ཁྲན་པས་རྒྱ་ནག་ཏུ་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང༌།  འདི་དང་དུས་མཉམ་ལྟར་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ད་ལྟའང་གནས་ཡོད་ལ།  ཏཱ་ལའི་བླ་མའང་བཞུགས་ཡོད།  དུས་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་སྣའང་འཚོ་བཞུགས་ཡོད་དུས།  “ བོད ” ནས  ” རྒྱ་ནག་གི་བོད ” ལ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་སོང་མིན་བདེན་དཔང་བྱེད་མི་ད་ལྟའང་འཚོ་བཞིན་ཡོད།

——   དེས་ན།  ནུབ་ཕྱོགས་ཤེས་ཡོན་པའི་སྡེ་ནས “ རྒྱ་ནག་གི་བོད ” ཅེས་པའི་སྐད་ཆ་སྟོང་པ་འདིར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་མི་སྲིད། 

ལྕམ་ལིས་ནས་ཧ་གོ་ངེས་ཤིག་ལ།  གལ་ཏེ་ནུབ་ཕྱོགས་པར “Tibetan areas of  Southwest and Northwest China” ཅི་ལྟར་བལྟ་སྲིད།  དེ་ནི་ལྕམ་ལིང་རང་གིས་བཤད་པ་ལྟར་རེད།  མོ་རང་གིས་གང་སྤྱད་པའི་ཐ་སྙད་དེ་དག་བསམ་གཞིགས་ཞིབ་ཚགས་བྱས་ཡོད་ངེས།  གང་ཞེ་ན།  “ ཅི་ཙམ་གྱིས་དབུས་ལ་གནས་པའི་ཚིག་བརྗོད་ཀྱིས་དེའི་ཚོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཆེ་བས་རེད།

” ཡིན་ནའང༌། ལྕམ་ལིས་ཀྱིས་བསམས་ན།  བོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་དུས།   དབུས་ལ་གནས་པའི་ཚིག་བརྗོད་བྱས་ན་ཁ་བྲལ་དུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་མཐོང་བས་རེད།  ལྕམ་ལིས་ནས་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་དང༌།  རྒྱ་གུང་ཁྲན་པའི་ངོས་ནས་བོད་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དྲུག་པ།  རྒྱ་བོད་གནད་དོན་ནི “ གུང་བོད་གནད་དོན ” རེད་དམ།

ཐང་རན་གསར་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ནས་ལྕམ་ལིས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུ་དུས།  ལྕམ་ལིས་ལ “ གུང་བོད་གནད་དོན ” ཟེར་བའི་ལབ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེར།  འོད་ཟེར་གྱིས་དགག་རྒྱག་བྱས་པ་རེད།  ཡང་ལྕམ་ལིས་ནས་ཐང་རན་གསར་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ནས་བཤད་དོན།  “  གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་མི་དམངས་ལ་འཚེ་བའི་དྲག་གནོན་དང་ཆོས་དད་མེད་བརླག་ཏུ་བཏང་བ་བཅས་ནི།  ནང་སའི་རྒྱ་རིགས་མི་དམངས་ལ་བྱས་པའི་ལས་ཀ་དང་ངོ་བོའི་སྒང་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད་མ་རེད་ཟེར།  ‘ རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླ ’ ཟེར་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་དུ ’ གུང་བོད་འགལ་ཟླ ’ རེད་ཟེར།  ” ལིས་ཅང་ལིང་གི་སྐད་ཆ་ཨ་མ་ནི  “…… ངས་རྒྱ་བོད་གནད་དོན་ཟེར་བ་འདི་ཚིག་བརྗོད་ཡག་པོ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད།  ངས་བསམས་ན་གནད་དོན་འདི་ནི་གུང་བོད་གནད་དོན་རེད།  རྒྱ་བོད་གནད་དོན་མ་རེད།  ”【17】

གལ་ཏེ་ངས་གོ་དོན་འཛོལ་མེད་ན།  བཅར་འདྲི་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན།   “ རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླ ” “ གུང་བོད་འགལ་ཟླ ” ལ་འགྱུར་བ་སོང་བ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་གི་ཐོལ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང༌།  རྒྱུ་མཚན་ནི་གཏན་ཚིགས་རང་གི་སྒང་ནས་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན། དང་ཐོག “ གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་དུ་སྤེལ་བའི་ཁྲམ་སྤྱོད་དེ་ནི་རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླའི ” གླེང་གཞི་ཡིན་དགོས།  དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ལྕམ་ལིས་ནས་དགག་ལན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།  ཡིན་ནའང་བཅར་འདྲི་རང་གི་བརྗོད་གཞི་མིན་པ་འདྲ་སྟེ།  ངས་དྲ་ཐོག་ཏུ་ཉུལ་བས་མི་སུས་ཀྱང་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་དུ་སྤེལ་བའི་ཁྲམ་སྤྱོད་དེ་ནི “ རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླ ” འམ “ གུང་བོད་འགལ་ཟླ ” ཞེས་ལབ་མཁན་མཐོང་མ་སོང༌།  འདི་ལྟར་ལབ་མཁན་གྱི་བོད་མི་མེད་པ་མ་ཟད།  རྒྱ་མི་ཡང་མེད་པ་མཐོང༌།  ལྕམ་ལིས་ནས་དགག་ལན་བྱ་དགོས་པའི་གླེང་གཞིའང་མེད་དུས།  ཅིའི་ཕྱིར་དུ “ རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླ ” དོན་དམ་དུ  “ གུང་བོད་འགལ་ཟླ ” ལ་སོང་བ་རེད་དམ། 

ཡིན་ནའང༌།  ཐང་རན་གསར་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ནས་ལིས་ཅང་ལིང་གིས་བཤད་དོན།  “ རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླ་ཟེར་བ་དེ་ནི་དོན་ངོ་མས་གུང་བོད་འགལ་ཟླ ” རེད་ཟེར་བའི་འགྲེལ་བརྗོད་འདི་ནི་ཅི་འདྲའི་སྒྲ་གསལ་ཞིང་དག་པ་ཞིག་རེད། ལྕམ་ལིས་ཀྱིས་གང་བཀོལ་བའི་སྐད་ཆས་བརྗོད་གཞིའི་རྩོད་སྒྲུབ་ཀྱི “ འོས་འཚམ་རང་བཞིན  ”  བསྟན་གྱི་ཡོད།  གཞན་ཡང་ལིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི།  གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་དུ་བྱས་པའི་ལས་ཀ་ཚང་མ་རྒྱ་ནག “ ནང་ས ” ལ་བྱས་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད།    རྒྱ་མི་ཡང་གྱོང་ཕོག་མཁན་རེད།  གཉིས་སུ་རྒྱ་མི་དམངས་ཀྱིས་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་ལ “ གསང་བའི “ ངང་བརྒྱབས་པའི “དམག་འཐབ“ ཤེས་རྟོགས་ཅི་གང་མེད།  དེས་ན་རྒྱ་མི་ལ་འགན་ཅི་གང་མེད་དུས།   ” གུང་བོད་གནད་དོན ” ཡིན་པ་རེད་ཟེར། 

” ཞོད་འཇགས ” སྐོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ངོས་ནས་བཤད་ན་རྕ་བ་ཉིད་ནས་གསང་དོན་མིན།  དེའི་སྐབས་ཀྱི་ཤིན་ཧྭ་ཚགས་པར་ཁང་དང༌།  ཤིན་ཧྭ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར།  ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་གློག་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་སོགས་ནས ”ཞོད་འཇགས ” དང༌།  དེའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་ཆོད། ”ཞོད་འཇགས ” ཐད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གླེང་ཕྱོགས།  ”ཞོད་འཇགས ” ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་བཅས་འུད་སྒྲོག་བྱེད་པ་དང༌།  ( དམག་འཐབ་ཉིན་འདི་དག་ནང༌།  དམག་མི་ངོ་ལོག་འདི་ཙམ་གསོན་བཟུང་བྱས་པ།  གོ་ལག་འདི་ཙམ་གཞུང་བཞེས་བྱས་པ། ) སོགས་ཟེར་ནས ” ཞོད་འཇགས ” ཐུབ་པར་རྒྱལ་ཁའི་དགའ་སྟོན་བྱས་པ་མ་ཟད།  ཡིག་ཚོགས་མང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ལམ་འགྲོ་བ་ཚང་མས་ཤེས་ཡོད།  གལ་ཏེ་དེ་རིང་ཁ་སང་འདི་སྐོར་ཤེས་མཁན་ལོ་གཞོན་ཧ་ལམ་དཀོན་ཚོད་རེད་ལབ་ན། དེ་ནི་བརྡ་འཕྲིན་དང་ཤེས་ཡོན་གྲུབ་ཆ་ལ་འགྱུར་བ་སོང་བ་ཙམ་ཡིན་དུས།  “ གསང་བ ” ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མ་རེད། 

དངོས་གནས་གསང་བ་ཞེས་ལབ་ཆོག་ས་དེ་ནི་བོད་ཆོལ་གསུམ་ས་ཁུལ་གྱི “ སྡེབ་གསོད ” རེད།  ཞིབ་ཙམ་བཤད་ན་རྒྱ་མི་མང་ཆེ་བས དོན་དམ་དུ “ ཞོད་འཇགས ” སྐབས “ ངོ་ལོག་པ ” ཅི་ཙམ་བསད་མིན་དང༌།  མཚོན་ཆ་ཙག་བུ་ཙམ་མེད་པའི་བུད་མེད་དང་ཕྲུ་གུ ཐ་ན།  གྲོང་སྡེ་ལ་ལ་སྡེབ་གསོད་བྱས་པ་རེད།  འདི་ནི་འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ཡིག་ནང “ སྡེབ་གསོད ” ཅེས་ནན་བརྗོད་བྱས་པའི་དགོས་པ་དེ་རེད།

ལིས་ཅང་ལིང་གིས་བསམས་ན།  “  བོད་སྐོར་ལ།  ས་ཆ་དེར་ལྷག་པའི་དམག་འཐབ་དེ་ནི།  དོན་ངོ་མར་བརྗོད་ན་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང༌།  རྒྱལ་ཁབ་དབང་ཆ་སྒྲིག་བཀོད་བྱས་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད།  དེ་ན་ལྷག་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ།  ངོ་བོའི་ཆ་ནས་ནང་སའི་གནས་ཚུལ་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་རེད།  ནང་ས་རུ་ཁོས་སྲིད་དབང་བཙན་འཕྲོག་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་བཙུགས་པ་རེད།  ཁོས་བོད་ཁུལ་དུ་བྱས་པའི་ལས་ཀ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འདི་ག་ནང་བཞིན་རེད་ཟེར།” 【18】

རྒྱ་ནག་ཏུ།  གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལྟ་བ་ཁུར་མཁན་རྒྱ་མིའི་ཤོག་ཁག་ནས་ནང་འཁྲུག་བརྒྱུད།  གོ་མིང་ཏང་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དབང་རྩ་རྫོགས་བྱས་ཏེ།  གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་རེད།  རྒྱ་མི་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་འདིེར ” རྒྱ་ནག་ལ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་སོང  ”  ལབ་སྲིད་དམ།  ”  གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ལ་གཏད་པའི་དྲག་པོའི་དབང་སྒྱུར་དེའང ‘ གུང་རྒྱའི་འགལ་ཟླ ’  ཞེས་ཤོད་སྲིད་དམ།  ” རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་བཤད་ན།  གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དེའང་སྲིད་དབང་འཕོ་འགྱུར་སོང་བ་ཙམ་རེད།  དེ་ནི་རྒྱ་མིའི་ཤོག་ཁག་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ་སྲིད་དབང་ཡང་རང་སོར་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད།  རྒྱ་ནག་ཀྱང་སྔ་མའི་རྒྱ་ནག་དེ་ག་རང་རེད། 

བོད  ( ཐུ་བྷོད ) དུ།  གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་གྱི་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དབང་དྲག་མཚོན་ཐོགས་ཏེ།  མི་ལོ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་བོད་མི་ཚོ་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཤིང༌།  བོད་མིས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་ས་ཆར་འཛུལ་ནས།  ས་ཁོངས་མཉམ་སྦྲེལ་བྱས་པ་མ་ཟད།  བདག་དབང་བཙན་འཕྲོག  རིག་གནས་རྩ་གཏོར།  དཔལ་འབྱོར་བཏང་འཛིན་དང་བཙན་འཕྲོག་གི་བསམ་པ་བཅངས་ནས་བོད་མིས་དང་ལེན་ཡོད་པ་དང༌།  བོད་མའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་སྲིད་དབང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྒྱའི་སྲིད་དབང་ལ་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱས།  དེ་ནས་བཟུང་བོད་མི་ཚོ་ས་ཆ་དེའི་སྒང་ནས་རང་དབང་ཡོད་ཚད་བརླགས་པ་རེད།  ” བོད ”( ཤིས་ཙང ) དེ་ཉིད ” རྒྱ ” ( ཀྲུང་གོའི )  ཞིང་ལྗོངས་ལྔའི་ནང་གི  (  དེ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན།  སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན།  ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན ) བཅས་ལ་བསྒྱུར་བ་རེད།  བོད་མིའི་ངོས་ནས་བཤད་ན།  འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཤོར་བ་རེད།  རྒྱ་གུང་ཁྲན་པས་རྒྱ་ནག་ལ་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང་བོད་ལ་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་གཉིས་ངོ་བོའི་སྒང་ནས་གཏན་ནས་འདྲ་གི་མ་རེད། 

ལྕམ་ལིས་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་རྒྱ་ནག ” ནང་ས ” རུ་བརྩམས་པའི་ལས་ཀ་དང་བོད་དུ་བྱས་པའི་ལས་ཀ་གཉིས་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་འདྲ་གི་ཡོད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཟུང་ནས།  ” ངོ་བོའི་སྒང་ནས་གཅིག་པ་རེད ” ཟེར་བའི་ཆོད་གཏམ་སྤེལ་བ་རེད།  དེས་ན།  བོད་དུ་སྐྱེས་འཚར་བྱས་ཤིང༌།  རྟག་ཏུ་ཉེན་རྟོག་རླངས་འཁོར་གྱིས་རྗེས་འདེད་པ་དང༌།  ”བཙན་མགྲོན ” ( སྒྱུར་བ་པོའི་མཆན།  གོང་དུ་སྤྱད་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་ལ་སྐྱ་ཆས( དཀྱུས་ཆས )ཉེན་རྟོག་པས་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་ངང་མི་ག་གེ་མོ་ཇ་འཐུང་སར་ཁྲིད་ནས་འདྲི་རྩད་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན།  ཕྲན་ནས་འདིར་བཙན་མགྲོན་དུ་བསྒྱུུར་མོད་སྐབས་དོན་ལ་འབྱོར་མིན་ཅི་ཆ།   རྒྱ་སྐད་དུ་འདིར་被喝茶ཞེས་པ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད )དུ་འབོད་འགྲོ་བའི་འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱིས་ཉེན་ཁར་མ་འཛེམ་པར་བཤད་དོན།  “ འདི་གཉིས་ལ་ངོ་བོའི་སྒང་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་བཤད་ག་ལ་དགོས།  ——’ ནང་ས ’ འབོད་པའི་ས་ཆ་དེར་ལྷག་པའི་གནད་དོན་དེ་ནི་ནང་འཁྲུག་རེད་མོད། བོད་དུ་བྱུང་བའི་གནད་དོན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འཛུལ་རེད། ” ཅེས་བཤད་ཡོད།【19】

ལྕམ་ལིས་བསམས་དུས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་ནང་རྒྱ་བོད་ཉེ་རིང་མེད་པར་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་རེད་ཟེར།  “ དོན་དམ་དུ་བོད་ཁུལ་གྱི་དགོན་པ་བཤིག་གཏོར་བྱས་པ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ས་ཆེན་ནང་ཆེས་ཐ་མའི་བཤིག་གཏོར་དེ་རེད།  དེའི་སྔོན་དུ།  རྒྱ་ནག་ནང་སའི་ཞིང་ཆེན་སོ་སོ་དང་ཆོས་ལུགས་དགོན་པ་ཁག་ཚང་མ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་གཏོར་བཤིག་བྱས་ཟིན་པ་རེད།” 【20】 འདིས་རྐྱེན་པས་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་མི་དང་རྒྱ་མི་ཚང་མ་གུང་ཁྲན་ཏང་འོག་གི་གྱོང་རག་མཁན་རེད་ཟེར་བའི་སྡོམ་ཚིག་འདི་རྙེད་པ་རེད།  “ ང་ཚོ་ཚང་མ་གྱོང་རག་མཁན་རེད།  ”  ” བོད་རིགས་མི་དམངས་དཀའ་སྡུག་ཕོག་མཁན་རེད་ལ།  རྒྱ་རིགས་མི་དམངས་ཀྱང་དཀའ་སྡུག་ཕོག་པ་མ་ཟད།  ཐ་ན་སྔ་མ་ལས་ཀྱང་སྡུག་མྱངས་ཆེ།  ”  ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་འདི་ཚོ་རྒྱ་མིའི་ནང་ཁྱབ་གདལ་ཆེ་ལ།  བོད་མིའི་ཁྲོད་དུའང “ཡང་དག་པའི་ཆབ་སྲིད་ལྟ་ཕྱོགས ” བརྩི།  ཡིན་ནའང་མི་རྣམས་གོ་འཛོལ་འགྲོ་སླ་བ་ཞིག་ལ།  བོད་ཅེས་པའི་ས་ཁོངས་དམིགས་བསལ་བ་འདིའི་སྟེང་དུ།  རྒྱ་མི་ཚོ་གཏན་ནས་ཉེས་མེད་མིན།  རྒྱ་མི་ཚོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི “ ཁེ་བཟང་རག་མི ” ཡིན།

བོད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒང་གི་གནས་བབ་ལ་ཁས་ལེན་མེད་པ་དང༌།  རྒྱའི་རིག་གནས་ལ་ཁྱད་འཕགས་རང་བཞིན་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་པ།  ཆོས་ལུགས་དང་མི་རིགས་མཐོང་ཆུང༌།  རྒྱ་རིགས་ཁེ་དབང་བོད་མི་ལས་མཐོ་བ་སོགས་ནི “ རྒྱ་བོད་གནད་དོན ” རེད།  དེ་དག་ལས།  བོད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒང་གི་གནས་བབ་ལ་ཁས་ལེན་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱ་མི་སྤྱིའི་ལྟ་བ་ཁུར་སྟངས་རེད།  དེ་ནི་རྒྱ་བོད་གནད་དོན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་དགོས་པ་རེད།   རྩ་བ་འདི་ནི་རྒྱ་གུང་ཁྲན་ལས་རྒན་པ་རེད་ལ།  མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གུང་ཁྲན་ལས་ཀྱང་སྐུ་ཚེ་རིང་བ་ཡོད།

རྒྱ་མི་དཀྱུས་མ་ཚོས་སྤྱིར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཅུད་དགོས་བསམས་མོད།  ཡིན་ནའང་དབང་ཆ་དང་ནུས་པས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད།  ཁུ་སིམ་སིམ་ངང་གྱུར་མིད་རྒྱག་དྲན་ཡོད།  དཔེར་ན་དེ་སྔོན་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་སུ་ས་རྒོད་ཕྲུ་སློག་བྱས་ནས་རོང་ས་བདག་བཟུང་བྱས་དུས་བོད་མི་ས་ཁད་མཐོ་སར་གནས་སྤོ་མ་བྱས་རང་བྱས་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད།  དེའང་བཤད་ན།  རྒྱ་མིའི “ ཧམ་སེམས་སྔོན་དུ་སོང་བ ” སྨོས་མེད་རེད།  ཡིན་ནའང༌།  རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམག་མི་དྲག་མཚོན་ཐོགས་ཏེ་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དང༌།  ཁྲག་དྲི་བྲོ་བའི་དྲག་གནོན་དང་སྡེབ་གསོད་ཆེན་མོ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས “ གཅིག་གྱུར་ལས་དོན་ཆེན་མོ ” རྩོམ་མཁན་གུང་ཁྲན་ཏང་རེད།  ངོ་མ་བཤད་ན།  “ ཁམས་བོད་འགལ་ཟླ ” ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན།  གལ་ཏེ་གོ་མིང་ཏང་ཕམ་ནས་ཐའེ་ཝན་དུ་བྲོས་མེད་རྒྱུ་ན།  རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ནས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་ཤོད་དཀའ་མོ་རེད།  གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ཕུད།  ད་དུང་ནག་ཉེས་མང་པོ་བསགས་ཡོད་པ་རེད།  བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱ་ཆེད་ཇུས་འགོད་བྱེད་པ་དང༌། འཆར་གཞི་འདིང་བ།  ཞིབ་ཕྲའི་ལག་ལེན་བསྟར་མཁན་གྱི་གུང་ཁྲན་ཏང་མི་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཉེས་དོན་བྱས་ཉེས་བསགས་པའི་མི་རེད།  ནག་ཉེས་དེ་ཚོ་འབྱུང་འགྱུར་རེ་རེ་གཉིས་གཉིས་བྱས་ནས་རྩིས་བརྒྱག་དགོས།  རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་ནི་ནག་ཉེས་དེའི་མགོ་པ་རེད། ཨ་ཅང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ག་ནས་ཡིན། 

གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་ལ་གནམ་སར་མི་ཤོང་བའི་སྡིག་ཉེས་བསགས་རྗེས།  བོད་རོལ་མྱོང་བྱེད་མཁན་ནི་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་ཆེད་ཇུས་འགོད་བྱེད་པ་དང༌།  འཆར་གཞི་འདིང་བ།  ཞིབ་ཕྲའི་ལག་ལེན་བསྟར་མཁན་གྱི་གུང་ཁྲན་ཏང་མི་དེ་ཚོ་རྐྱང་པ་མིན་པར།  “ རང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཡིན་ཤག་བྱས་ནས་རང་དབང་ངང་གནས་སྤོ་བྱེད་ཀྱིན་པའི ” རྒྱ་མི་ཚོ་བོད་དུ་སླེབས་ནས།  བོད་དང་བོད་མི་ལ་ཅི་ཞིག་ཁྱེར་འོངས་བ་ངས་མང་པོ་བཤད་འདོད་མེད།  མི་བསད་ནག་ཉེས་བསགས་པའི་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་མི་རོ་ཁག་བགོས་བྱས་པ་དང༌། ཟས་སུ་མི་རོ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱང༌།  ཐག་རྡང་གཅིག་གི་སྒང་ནས་ཁེ་བཟང་རག་མཁན་ཡིན་དུས། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་ཅི་ལྟར་བལྟས་ཀྱང་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་ཁེ་མྱོང་གོང་བུ་གཅིག་པ་མ་རེད་དམ།

བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདིར་ཐོག་མའི་བཙན་འཛུལ་ནས་ཕྱིས་ཀྱི་སྣ་མང་རྙོག་འཛིང་ཅན་བར།  རྒྱ་བོད་གནད་དོན་གྱི་གྲིབ་གཟུགས་ཡལ་མེད།  “ བོད་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས ” ཟེར་བའི་ངོས་འཛིན་འོག  རྒྱ་མི་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་ཁ་ཁར་དབྱེར་མེད་ལ།  ཁེ་བཟང་གི་ཐག་རྡང་གཅིག་འོག་ན་རྒྱ་མི་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གོང་བུ་གཅིག་འགྲིལ་རེད།  རྒྱ་མི་དཀྱུས་མ་ཚོ་ལ་དབང་ཆ་དང་ནུས་པས་བོད་སྐོར་ནག་ཉེས་བསགས་མེད་པ་ཆ་བཞག་ནའང༌།  བོད་མིའི་འཚོ་བའི་གོ་སྐབས་ཁོལ་གྱིས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པ་དང༌།  མི་རིགས་ཆོས་ལུགས་ལ་མཐོང་ཆུང༌།  བོད་མིའི་རང་དབང་དང་རང་ཐག་རང་གཅོད་སོགས་ཁས་ལེན་མེད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཉེས་དོན་བྱས་ཉེས་བསགས་པའི་ཁོངས་སུ་འདུ་གི་མེད་ཀྱང༌།  ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་ནག་ཉེས་ལས་ཐར་ལེ་མ་རེད།  རྒྱ་བོད་གནད་དོན་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བྱས་ཉེས་གཉིས་མ་གཞི་ནས་ཐ་སྙད་མི་འདྲ་བ་གཉིས་རེད།  བཅར་འདྲི་དེར་དམིགས་བཀར་གྱི་བརྗོད་གཞི་མེད་པའི་བར་གསེང་ནས་ཐ་སྙད་འདི་གཉིས་མཉམ་བསྲེས་བྱས་པ་རེད།  ཅིས་ཀྱང “ རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླ་འདི་དོན་དངོས་ཐོག་གུང་བོད་གནད་དོན ” དུ་རྩོད་སྒྲུབ་བྱ་དགོས་ན།  དེའི་བྱེད་ནུས་ནི་ཕྱི་ཉུལ་རྒྱ་མི་ཚོའི་སྤྱོད་ལམ་ནག་པོ་བཟོ་ཐུབ་རྒྱུ་དེ་རེད།

“ གུང་བོད་གནད་དོན ” ཟེར་བའི་ཚིག་བརྗོད་འདིར།  འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱིས  << གུང་བོད་གནད་དོན་ལ་གནད་དོན་འདུག >>ཅེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་ལན་འདེབས་བྱས་དོན།  སྡེབ་གསོད་དང་འགོག་རྒོལ་ལ་ཡང “ གུང ” དང ” བོད ” དབར་གྱི་གནད་དོན་ནམ།  ཡང་ན།  ” འགལ་ཟླ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ནི་བཤད་པའི་རྩལ་ལག་ཆེ་དྲགས་ནས།  དོན་དངོས་ལ་སྒྲིབ་གཡོས་སོང་ཨེ་རེད།  【21】ཉོས་ལུན་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་རྭ་ན།  ཨ་རིའི་ཞིབ་དཔྱོད་དབུ་བློན་ལའོ་པོ་ཐེ .H. ཅེ་ཁེ་ཤུན་གྱིས་བཤད་དོན། “ བཙན་འཛུལ་དམག་འཐབ་བྱས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནག་ཉེས་ཕོག་པ་མ་ཟད།  རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཚད་གཞི་ཆེས་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ནག་ཉེས་རེད།  འདི་དང་སྤྱིར་བཏང་དམག་འཐབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི།   བཙན་འཛུལ་དམག་འཐབ་ལ་སྡིག་ཉེས་ཀྱི་རིགས་མཐའ་དགཚུད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ནས་རེད། ” 【22】

འོད་ཟེར་དང་ལྕམ་ལིས་ཀྱི་འགལ་བའི་ལྟ་སྟངས་འདི།  ལིས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཡོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་གསལ་བཤད་ཅི་གང་བྱས་མེད།  རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་རྗེས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་དོ་ཁུར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་ཁྲོད་རྩོད་པ་བསླངས།  རྒྱ་མི་གྲོགས་པོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལིས་ལ་མ་ཉེས་ཁ་གཡོགས་བསམས་ཡོད་ལ། འོད་ཟེར་གྱིས “  ཉེས་མེད་སྐྱོན་མདོག ” བྱས་པ་དེ ” ཐལ་དྲགས ” པས།  འོེད་ཟེར་ལ “ བོད་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི ” ཞྭ་མོའང་གཡོགས་པ་རེད།  ངས་དེ་རིང་རྩོམ་རིང་འདི་སྤེལ་དོན་ནི།  འོད་ཟེར་དང་ལིས་ཅང་ལིང་མི་སྒེར་པ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ལྟ་ཕྱོགས་འགལ་ཟླ་སོང་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད།  མ་གཞི་རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་དབང་འོག་ན་ཡོད་པའི་བོད་མིར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ནའང༌།  ཁོང་ཚོ་ད་དུང་ཡང་བར་གནས་པ་མིན་ལ།  དཻ་ནི “ རྒྱ་མིའི ”  ངོས་ཕྱོགས་ནས་རེད།  ཨ་ཅང་ཅང་བོད་མིའི་ལྟ་ཕྱོགས་རིང་དུ་སོང་བ་ཞིག་རེད།

རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་དང་རྒྱ་མིས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པའི་བོད་དེ་བོད་ངོ་མ་མིན་པར།  བོད་དང་བོད་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་ཡོད་ཚད། བོད་མི་ལ་བོད་མིའི་གོ་དོན་ཡོད་དོ།།

༢༠༡༢།༡༢།༨  དབྱི་སི་རལ་ནས།